2 Απρίλη – Για τον Άντερσεν, τα γενέθλιά του και το βιβλίο στην πόλη

Η Γαρυφαλιά Τεριζάκη είναι μια εκπαιδευτικός στο 1ο Νηπιαγωγείο, στους Γαργαλιάνους, στην Πελοπόννησο, εργάζεται περίπου είκοσι χρόνια, ανανεώνει τις τεχνικές της και επιμορφώνεται στην παιδαγωγική Freinet. Μου μίλησε για τις δράσεις της πλανόδιας χαριστικής βιβλιοθήκης που έχει με τα παιδιά και χάρηκα. Σκέφτηκα πως για τη μέρα του Άντερσεν είχαμε προγραμματίσει ενα τετραήμερο δράσεων με την ομάδα «Αρχιτεκτονικής και Παιδαγωγικής» που έχουμε δημιουργήσει με αρχιτεκτόνισσες και παιδαγωγούς στο κέντρο της Αθήνας. Όμως οι εξελίξεις μας ακύρωσαν προσωρινά. Η φετινή καμπάνια για το παιδικό κι εφηβικό βιβλίο τις 2 Απρίλη με το ibby γίνεται κι αυτή εξ αποστάσεως. Είναι ευκαιρία λοιπόν να γνωρίσουμε τη δουλειά αυτής της νηπιαγωγού που εργάζεται αθόρυβα σε μια πόλη. Μου γράφει λοιπόν ένα γράμμα και βλέπω σ’ αυτό τον σπινθήρα ενός πνεύματος που βάζει στο σχολείο τη ζωή:

«Παρακολουθώ το πιλοτικό της Τρίπολης και δηλώνω ενθουσιασμένη με τον Φρενέ. Από ένστικτο μάλλον, ακολουθώντας τα ενδιαφέροντα των παιδιών και μπαίνοντας στη θέση τους, εφάρμοζα τεχνικές Φρενέ χωρίς να ξέρω ότι είναι. Χάρηκα πολύ που το ανακάλυψα όμως και συνεχίζω πολύ συνειδητά πλέον. Ελπίζω πραγματικά να έχει ανταπόκριση η τροχήλατη βιβλιοθήκη. Και ως προς τις δωρεές βιβλίων και ως προς την ανταπόκρισή της στους συμπολίτες μου».

Μου γράφει πάλι:

«Σε μία από αυτές τις αναζητήσεις μου γνώρισα τον Φρενέ. Στην επιμόρφωση στην Τρίπολη άκουσα ότι ο Φρενέ ήταν δάσκαλος της πράξης και μετά της θεωρίας. Βρήκα τον εαυτό μου σ αυτή την φράση. Υπάρχει ο παιδαγωγικός στόχος φυσικά, πάντα, στη σκέψη, όμως η προσπάθεια για επίτευξή του γίνεται σε κάθε μαθητή με διαφορετικό τρόπο, ανάλογα με τις ατομικές του εκπαιδευτικές ανάγκες Διαπίστωσα, λοιπόν, ότι τα μαθήματα στη φύση, η εφημερίδα, τα μικρά βιβλία, τα συμβούλια, η συνεργασία με τους γονείς και τους συναδέλφους, η δημιουργία κοινότητας (στην οποία συμμετέχουν γονείς, μαθητές, εκπαιδευτικοί, βοηθητικό προσωπικό) και η εξατομίκευση των στόχων για τους μαθητές μας, είναι στην φιλοσοφία του Φρενέ. Ό,τι από ένστικτο υλοποιούσα τόσα χρόνια βρήκε την σωστή του θεωρητική βάση και μέσα μου έγινε ακόμα μία αποκάλυψη!» 

Οι μετασχηματισμοί του εκπαιδευτικού γίνονται ενδοσχολικοί, κοινοτικοί, κοινωνικοί και πολιτικοί μετασχηματισμοί. Αυτή η μετάβαση κρίνεται από την μετακίνηση των γραμμών. Ζούμε με τις ενοράσεις του πεδίου μας και ενώνουμε τις χειρονομίες μας με την αλλαγή του φαντασιακού. Να πως γίνεται αυτό με τα λόγια της:

«Αφουγκράζομαι τα ενδιαφέροντα των μαθητών και τα ακολουθώ. Τα θέματα που προσεγγίζουμε βγαίνουν από τα ίδια τα παιδιά και συνήθως, πια,  από το μαθητικό μας συμβούλιο. Τώρα πια το συμβούλιό μας γίνεται σύμφωνα με τις τεχνικές του Φρενέ. Παλιότερα γινόταν πιο ελεύθερα, χωρίς τους ρόλους (υπεύθυνο λόγου, αντικείμενο λόγου, πρόεδρο, χρονοφύλακα). Αυτό όμως που ήταν ίδιο ήταν η αντιμετώπιση των μαθητών από την πλευρά μου σαν ίσοι προς ίσο. Η δική τους ψήφος είχε την ίδια βαρύτητα με τη δική μου Στο συμβούλιό μας αποφασίζουμε για τις γιορτές, τις εκδρομές και για άλλα θέματα που απασχολούν τα παιδιά. Ακόμα και για κατασκευές ζητάω την γνώμη τους και προτείνουν».

Η καθημερινότητα είναι αυτό που ονομάζεται απαξιωτικά ρουτίνα, αλλά στην παιδαγωγική μας είναι το άπιαστο όνειρο, να επιτελούμε με απρόσκοπτο τρόπο τις εναλλαγές από την προσωπική στάση στη δημοκρατία και την (συν)εργασία. Να τι μου γράφει:

«Στις πρωινές ώρες στο νηπιαγωγείο, οι ‘αυθόρμητες δραστηριότητες’ είναι πολύτιμες για τα παιδιά. Όταν έρχεται εκείνη η μαγική στιγμή που δεν ακούγεται τίποτα -τόσο ωραία παίζουν, επικοινωνούν, μαθαίνουν το ένα από το άλλο- δεν διακόπτω το παιχνίδι τους, αλλά αντίθετα, δίνω κι άλλο λίγο χρόνο για να συγκεντρωθούμε στον κύκλο και να φτιάξουμε το πλάνο ημέρας. Ο κύκλος! Έχουμε πραγματικά έναν κύκλο στην τάξη αφού έχω κόψει το χαλί σ αυτό το σχήμα. Πάντα σκεφτόμουν γιατί τις  «παρεούλες» τις λέγαμε «κύκλους της συζήτησης», αφού μόνο κύκλοι δεν είναι! Διώξαμε και τα παγκάκια επίσης και καθόμαστε στο χαλί. Η θέση τους στον κύκλο είναι πολύ σημαντική για όλους. Οριοθετεί τον χώρο τους, σκέφτονται τον διπλανό τους και βλέπουν αυτόν που μιλάει κάθε φορά. Σ αυτό τον κύκλο λοιπόν γίνονται και τα συμβούλια. Τα παιδιά εκφράζονται ελεύθερα. Έχω εξασφαλίσει μια «πλούσια» γωνιά για κατασκευές. Πέρυσι την είχαμε ονομάσει «το εργαστήρι του Κύρου Γρανάζη». Τώρα τη λέμε «steamεργαστήρι φαντασίας»  όπου οι μαθητές έχουν στη διάθεσή τους αληθινά εργαλεία, υλικά ζωγραφικής, υλικά για κατασκευές όπως σκουπίδια, κουμπιά, καλαμάκια κ.α. Έρχονται σε επαφή με την τεχνολογία  (ρομποτική, τάμπλετ, livebooks, υπολογιστή, τηλε – συναντήσεις) και φυσικά με διάφορες μορφές τέχνης. Ο χώρος είναι ο τρίτος δάσκαλος, έλεγε ο Μαλαγκούτσι του Ρέτζιο».

Αλλά όλα δεν είναι τάξη. Το τρίπτυχο της παιδαγωγικής μας είναι τάξη – αυλή – κοινότητα. Και αγαπάμε αυτήν την έξοδο στην κοινότητα, περνώντας όρια και κατώφλια για να συναντήσουμε το δικαίωμα στο χώρο. Η Γαρυφαλιά τυπώνει εφημερίδες από το 2013 και βγαίνει στην κοινότητα.

«Με την πρώτη ευκαιρία αφήνουμε το σχολείο και πηγαίνουμε περίπατο και κάνουμε μάθημα στη φύση. Έχουν φέρει, άλλωστε, όλα τον εξοπλισμό τους στο σχολείο, γαλότσες, αδιάβροχα και ομπρέλες έτσι ώστε να μπορούμε να πηγαίνουμε και σε ήπια βροχερές μέρες. Σε κάποια από αυτά τα πολύ – αισθητηριακά μαθήματα τα παιδιά αντιλήφθηκαν τον ήχο και την ηχώ, παρατήρησαν τις πολλές αποχρώσεις του πράσινου και διαπίστωσαν ότι αν ρίξουμε μία πέτρα στο νερό δημιουργούνται ομόκεντροι κύκλοι. Φέτος ξεκινήσαμε αλληλογραφία και με ένα νηπιαγωγείο. Ζωγράφισαν και μου υπαγόρευσαν το γράμμα που τους στείλαμε. Ενθουσιάστηκαν που πήγαμε στο ταχυδρομείο! Οι περίπατοι αυτοί είναι αφορμές να μάθουν να κυκλοφορούν στην πόλη, να επικοινωνούν, να νοιάζονται για τον διπλανό τους, ακριβώς επειδή έχουν νόημα όλα αυτά, για τα ίδια. Έτσι είναι και με την πλανόδια βιβλιοθήκη».

Στην τάξη τους πήγε το Φεβρουάριο του 2020 και ο Βαγγέλης Βλαχάκης από την ομάδα του «Σκασιαρχείου» να κάνουν μια ταινία. Η νηπιαγωγός μας περιμένει να περάσει αυτή η δύσκολη περίοδος των κλειστών σχολείων για να βάλει πάλι μπροστά τη πλανόδια βιβλιοθήκη της. Γράφει γράμματα στα παιδιά του σχολείου της. Και ο Άντερσεν; τι θα έλεγε για όλα αυτά με το φετινό μήνυμα της ibby; Θα έλεγε πως πεινάμε για λέξεις. Πως όταν γράφονται οι λέξεις είναι σαν το κουκούλι από τις πεταλούδες. Περιμένουν να το αφήσουν και να πετάξουν μακριά από τους θάμνους που γεννήθηκαν.

Έτσι είναι και το «Σκασιαρχείο». Γεννήθηκε στους θάμνους. Τώρα πετά μέσα από τους εκπαιδευτικούς του. Κι εμείς πεινάμε να διαβάζουμε τέτοιες ιστορίες με θάμνους.

Μπάμπης Μπαλτάς

https://thegivinglibraryonwheels.blogspot.com/.

Για την Elise Freinet και το βιβλίο της «Αυτό που αναλογεί στον δάσκαλο» (2020)

Με μεγάλη χαρά υποδεχόμαστε τη μετάφραση μέρους του έργου της Elise Freinet από το βιβλίο της Αυτό που αναλογεί στον δάσκαλο (1966). Είναι η πρώτη μετάφραση της Ελίζ για την Παιδαγωγική Ομάδα του «Σκασιαρχείου» και η τρίτη στην ελληνική γλώσσα. Το μικρό χρονικό αυτών των μεταφράσεων ξεκινά από την δικτατορία των Συνταγματαρχών και το έργο του παιδαγωγού Χάρη Πάτση. Τον Μάιο του 1967 και αφού έχει προηγηθεί το συνέδριο της TOYRS για τον Celestin Freinet στη Γαλλία, η ανακοίνωση της Elise μεταφράζεται στα ελληνικά στο περιοδικό «Νέο Σχολείο» (1950 – 1970) από την Έμμη Πάτση – Garin. Στην μεταπολίτευση θα συναντήσουμε την Elise στην εισαγωγή του βιβλίου του Celestin Freinet, Το σχολείο του λαού (1977), σε μετάφραση της Κατερίνας Δεναξά – Βενιεράτου. Ήμασταν μπροστά σ’ ένα μεταφραστικό κενό. Και τώρα η Κατερίνα Μπάρκα κάνει αυτόν τον μεταφραστικό άθλο. Κάποια στιγμή στις εκδόσεις του «Σκασιαρχείου» θα έχουμε ολόκληρο το βιβλίο. Το περιμένουμε!

Η μετάφραση της Κατερίνας Μπάρκα του βιβλίου της Elise Freinet μας βρίσκει χαρούμενους για τη κάλυψη αυτού του κενού, αλλά και για πολλούς άλλους λόγους. Κυρίως γιατί το κίνημα Freinet εμπλουτίζεται ως προς το φύλο και δεν είναι προσωποπαγές, παρά το γεγονός ότι η αγάπη της Elise για τον Celestin Freinet είναι απεριόριστη και καταλήγει μόνιμα στην περαιτέρω ερμηνεία των κόπων του για μια λαϊκή παιδαγωγική που ανασυγκροτεί την κοινωνία, την εργασία, τη ζωή και την ανθρωπότητα. Αν σκεφτούμε ότι η Elise επιμένει ότι ήταν καθοριστική για την σκέψη του η αντίστασή του στα χρόνια του β’ παγκοσμίου πολέμου στον φασισμό και ο εγκλεισμός του στο στρατόπεδο συγκέντρωσης του Βισύ, τότε μπορούμε κι εμείς να σκεφτούμε όλα αυτά που μας καθορίζουν σήμερα και μας κάνουν να συνεχίζουμε να εργαζόμαστε για τη ζωή που μας λυτρώνει. Οι κακές συνθήκες, όπως και στο σχολείο, δεν είναι αιτία αποδιοργάνωσης. Το αντίθετο. Η Elise στο έργο της Αυτό που αναλογεί στον δάσκαλο (2020) επιμένει πολύ σ’ αυτό. Επίσης επιμένει πως η παιδαγωγική Freinet είναι ο υλισμός των τεχνικών, αλλά συγχρόνως οι τεχνικές δεν φτάνουν. Η ζωή, ο αυθορμητισμός, η παιδαγωγική έξω από την τάξη, η κίνηση, ο θόρυβος των παιδιών, η ανάπτυξη του παιδιού όπως του φυτού, θέτουν νέες σημαδούρες στη θάλασσα του μοντέρνου και του Μοντέρνου Σχολείου κατεξοχήν. Θα εστιάσει πολύ ποιον δάσκαλο/ δασκάλα δεν θέλουμε. Και θα περιγράψει με ένταση αυτό που κάνει καλό τον τεχνίτη, τον κατασκευαστή, τον ομαδάρχη, αυτόν που δουλεύει με εργαλεία. Και θα μιλήσει εκτεταμένα για τις τεχνικές με τόσο αγάπη που θα την ισορροπήσει με την ανατροπή αυτής της αγάπης με το σθένος της δασκάλας που διδάσκει, πειραματίζεται, αποφαίνεται, δημιουργεί νόμους και σταθερές και αμφιβάλει όχι για το αμφίβολο, αλλά για το σίγουρο.

Το βιβλίο της Elise είναι πολύ χρήσιμο για όλες/ όλους που έχουν επιμορφωθεί στην παιδαγωγική Freinet καθώς αναδεικνύει το πεδίο πέραν των τεχνικών. Οι τεχνικές δεν φτάνουν από μόνες τους. Ο εκπαιδευτικός εγγυάται τη διαδικασία με ένα τέτοιο τρόπο που καθημερινά υπηρετεί τους θεσμούς των παιδιών. Ο σεβασμός για τη δουλειά του ξεκινά από τον τρόπο που προσλαμβάνει το ξεκίνημα της μέρας. Η επαναστατική παιδαγωγική έχει σχέση με την καθημερινότητα.

Σύντομα θα έχουμε μεταφρασμένο το έργο της Elise, αλλά και μεταφράσεις του περιοδικού της αυστριακής ομάδας Freinet όπου το περιοδικό της το ονομάζει «Elise», προς τιμή της για όλα αυτά που προσέφερε και προσφέρει αφειδώς στο χώρο των τεχνικών που ανανέωσε, το ελεύθερο κείμενο και την εικαστική τέχνη των παιδιών. Ένα προχώρημα είναι ένα πέταγμα. Ένα πέταγμα είναι μια γραμμή διαφυγής. Μια γραμμή διαφυγής είναι μια γραμμή που μετακινήθηκε. Αυτό κάνει η παιδαγωγική μας. Δεν ακολουθούμε κάποια γραμμή. Μετακινούμε τις γραμμές.

Μπάμπης Μπαλτάς

+Τα θρανία της άνοιξης

ΕΔΩ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ

Κλειστά σχολεία: τα μαθήματα του ιού (και κάποιες ιδέες για τους γονείς)

Ο Φιλίπ Μεριέ είναι διαπρεπής Γάλλος παιδαγωγός, καθηγητής των Επιστημών της αγωγής στο Πανεπιστήμιο Lumière της Λυών. Χαίρει μεγάλης εκτίμησης στο διεθνή χώρο και η προσωπική του ιστοσελίδα https://www.meirieu.com/ είναι ένας πραγματικός θησαυρός για τους/τις εκπαιδευτικούς που γνωρίζουν γαλλικά. Η παιδαγωγική ομάδα «το Σκασιαρχείο» έχει την τιμή να συνεργάζεται μαζί του: έχει μεταφράσει κείμενά του και έχει υποτιτλίσει (σε συνεργασία με το Φεστιβάλ κινηματογράφου Ολυμπίας)  4 εξαιρετικές  παιδαγωγικές ταινίες μικρού μήκους («Σελεστέν Φρενέ», «Φερνάν Ουρί», «Γιάνους Κόρτσακ», «Αντόν Μακαρένκο») που αξιοποιήθηκαν πολλαπλά. Το (πολύ πρόσφατο) κείμενό του που ακολουθεί  δημοσιεύεται στα ελληνικά με την άδεια του. Γράφτηκε για τη Γαλλία αλλά διατηρεί την αξία του και για τη δική μας πραγματικότητα. Απευθύνεται στους γονείς, τώρα που τα σχολεία δεν λειτουργούν και τα παιδιά βρίσκονται κλεισμένα στα σπίτια τους. Με αφορμή τη σημερινή έκτακτη κατάσταση αναπτύσσει έναν καίριο παιδαγωγικό προβληματισμό και προτείνει ορισμένες γενικές κατευθύνσεις για τη δουλειά στο σπίτι, χρήσιμες για εκπαιδευτικούς και γονείς. Χ.Π.

Κλειστά σχολεία: τα μαθήματα του ιού (και κάποιες ιδέες για τους γονείς)

Philippe Meirieu, Ομότιμος καθηγητής των επιστημών της αγωγής, Πανεπιστήμιο Lumière Lyon 2

Το κλείσιμο των σχολείων και των πανεπιστημίων για ένα απροσδιόριστο χρονικό διάστημα επιβάλλεται για λόγους δημόσιας υγείας. Το Υπουργείο Παιδείας λέει ότι είχε προνοήσει γι’ αυτή την κατάσταση , αλλά τα προβλήματα είναι σίγουρα πολλά. Οι εκπαιδευτικοί της Β΄/βαθμιας εκπαίδευσης κλήθηκαν να οργανώσουν όσο γίνεται καλύτερα με τα διαθέσιμα ψηφιακά εργαλεία τα μαθήματα εξ αποστάσεως και την παρακολούθηση των μαθητών/μαθητριών τους.

Τα  πράγματα θα είναι πιο μπερδεμένα για το δημοτικό ενώ για το νηπιαγωγείο φαίνεται πολύ δύσκολο να εξασφαλιστεί με τη βοήθεια των ψηφιακών μέσων  η «παιδαγωγική συνέχεια» για την οποία μας μιλούν…

Ας υπενθυμίσουμε άλλωστε, για το θέμα αυτό, ότι οι εκπαιδευτικοί ανήκουν στα πολύ σπάνια επαγγέλματα όπου ο εργοδότης δεν προμηθεύει στους εργαζόμενους τα εργαλεία της δουλειάς, που είναι απαραίτητα για την άσκηση του επαγγέλματος. Ο καθένας και  η καθεμία οφείλει, αν θέλει να εκτελέσει σωστά τα καθήκοντα που του/της επιβάλλονται, να προμηθευτεί προσωπικά έναν υπολογιστή, έναν εκτυπωτή και ένα σκάνερ… Κάπως σαν να όφειλαν οι εργαζόμενοι σε ένα εργοτάξιο να αγοράζουν μόνοι τους τις αξίνες και τα φτυάρια τους! Τη στιγμή που γίνεται λόγος για την απαραίτητη αναβάθμιση του εκπαιδευτικού σώματος, να κάτι που δεν μπορεί να θεωρείται δευτερεύον.

Αλλά πέρα από αυτά τα τεχνικά ζητήματα, το κλείσιμο των σχολείων  ανακινεί επίσης πολλά ερωτήματα παιδαγωγικής φύσεως και μπορεί να αποτελέσει την αφορμή για να προχωρήσουμε, πέρα από τη συγκεκριμένη κατάσταση ανάγκης, σε ένα ευρύτερο στοχασμό για τις συνθήκες της εκπαίδευσης…

Μαθαίνουμε μαζί

Ας θυμηθούμε καταρχήν μία από τις θεμελιώδεις αρχές του «δημοκρατικού σχολείου». Το σχολείο δεν είναι απλά ένας τόπος προορισμένος να επιτρέπει σε κάθε παιδί ατομικά να μαθαίνει αποτελεσματικά, είναι επίσης ο χώρος και ο χρόνος όπου διαφορετικά παιδιά βρίσκονται για «να μάθουν μαζί».

Βρίσκονται εκεί για να ακούσουν τον ίδιο λόγο φροντίδας από ένα δάσκαλο που τα καλεί να γίνουν ομάδα,  για να έρθουν αντιμέτωπα με τα ίδια ερωτήματα και να ανακαλύψουν ότι είναι ικανά να αποκτήσουν γνώσεις που τα απελευθερώνουν και ταυτόχρονα τα φέρνουν πιο κοντά, αλλά επίσης για να δημιουργήσουν μεταξύ τους δεσμούς αλληλεγγύης που θα τους επιτρέψουν να υψωθούν πάνω από τον εαυτό τους, να προικισθούν με επιπλέον  νοητικά εργαλεία, να γίνουν πρόσωπα με διαυγέστερο πνεύμα και περισσότερο αυτόνομα.

Αν είναι λοιπόν αναγκαίο να γίνουν οικεία και να αξιοποιηθούν κατάλληλα όλα τα διαθέσιμα εργαλεία για να γίνουν τα μαθήματα από απόσταση, θα ήταν ωστόσο εντελώς απατηλό να νομίζουμε ότι είναι δυνατόν να «αντικατασταθεί» πλήρως το σχολείο από ένα σύνολο μόνο ατομικών  μέσων μάθησης, όσο πολλά και εξελιγμένα  να είναι αυτά.

Αυτός είναι ο λόγος που σήμερα χρειάζεται να οργανώνει ο εκπαιδευτικός, κάθε φορά που αυτό είναι δυνατόν, ένα συλλογικό πλαίσιο εποπτείας από απόσταση, π.χ. με βιντεοδιάσκεψη, επανασυστήνοντας κατ’ αυτόν τον τρόπο τον συμβολικό χώρο της τάξης που παραμένει ένα θεμελιώδες πλαίσιο αναφοράς, εντός του οποίου μπορεί να αναπτυχθεί και να βρει όλο της το νόημα η εργασία του κάθε παιδιού.

Να γιατί, επίσης, είναι δυνατόν και χρήσιμο να επιτρέπουμε στα παιδιά να επικοινωνούν μεταξύ τους τηλεφωνικά ή μέσω ίντερνετ: μπορούν έτσι να εξετάσουν τον τρόπο με τον οποίο οργάνωσαν προσωπικά τη δουλειά τους, να εντοπίσουν τα προβλήματα που συναντούν και να προσανατολιστούν αμοιβαία προς αυτή ή την άλλη ανάγνωση, αυτή ή την άλλη άσκηση. Και δεν πρέπει να διστάσουμε, στο ίδιο πνεύμα, να οργανώσουμε την επικοινωνία εξ αποστάσεως ανάμεσα σ’ ένα μαθητή που δυσκολεύεται και έναν μεγαλύτερο μαθητή: ο δεύτερος θα καταλάβει καλύτερα αυτό που θα κληθεί να εξηγήσει και ο πρώτος θα προχωρήσει σε νέες γνώσεις με έναν φωτισμό διαφορετικό από αυτόν του βιβλίου ή του ίντερνετ.

Χρόνος για γράψιμο

 Αλλά το σχολείο είναι επίσης αξεχώριστα συνδεδεμένο με την εισαγωγή στον γραπτό λόγο. Με την εκμάθηση, από το δημοτικό σχολείο, της ανάγνωσης και της γραφής αλλά επίσης με τη σταδιακή πρόσβαση σε αναγνώσματα και γραπτά όλο και πιο μεγάλα και σύνθετα.

Το να διαβάζεις και να γράφεις σημαίνει, πράγματι, ότι έχεις πρόσβαση σε μια βαθύτερη κατανόηση του κόσμου και σε μια όλο και περισσότερο καίρια έκφραση της ίδιας σου της σκέψης. To να διαβάζεις και να γράφεις σημαίνει ότι ανοίγεσαι σε δρόμους ανεξερεύνητους , ότι ανακαλύπτεις καινούριες προοπτικές και επικοινωνείς με τον άλλο ενσωματώνοντας στον λόγο σου όλο και καλύτερα τις απαιτήσεις ακρίβειας, ορθότητας και αλήθειας που επιτρέπουν μια ήρεμη και γόνιμη επικοινωνία.

Ο ρόλος του σχολείου είναι ασφαλώς να κάνει τα παιδιά μας να ανακαλύψουν ότι η ανάγνωση και η γραφή, στο επίπεδο της ηλικίας τους, δεν είναι απλά «δοκιμασίες» σε μια «πίστα μαχητή» στο σχολείο αλλά η ευκαιρία να έχουν πρόσβαση σε καινούριες απολαύσεις που δεν τις είχαν υποψιαστεί… Μόνο που, παραδόξως, ο συνήθης ρυθμός της ζωής των μαθητριών/μαθητών μας και η παραδοσιακή κατάτμηση των σχολικών ασκήσεων δεν επιτρέπουν πάντοτε αυτή την ήρεμη πρόσβαση στον γραπτό λόγο.

Γιατί λοιπόν να μην επωφεληθούν από αυτές τις αργόσυρτες μέρες που μας περιμένουν για να δαμάσουν τον γραπτό λόγο; Γιατί να μην εμπλέξουμε τα παιδιά μας σε καινούρια διαβάσματα, έστω κι αν χρειαστεί να διαβάσουμε μαζί τους (ή παράλληλα μ’ αυτά) τα ίδια κείμενα για να μπορέσουμε στην συνέχεια να ανταλλάξουμε τις εντυπώσεις μας, την κατανόησή μας, τις ενστάσεις μας; Γιατί να μην επωφεληθούμε απ’ αυτή την ευκαιρία για να κάνουμε τα παιδιά μας να γράφουν το ένα στο άλλο, αλλά επίσης για να τους γράφουμε εμείς και να μας γράφουν; Πέρα από τα sms και τα σύντομα μηνύματα που ανταλλάσσονται στα κοινωνικά δίκτυα, δεν θα μπορούσαμε να (ξαν)αρχίσουμε να γράφουμε αληθινά και μεγάλα γράμματα;

Από τη μεριά μου, έχω πολλές φορές απαντήσει σε γονείς που παραπονιούνται ότι τα παιδιά τους δεν τους ακούνε: «Δεν σας ακούνε… λοιπόν γράψτε τους! Και μην απελπίζεστε για την απάντησή τους!» Και έπειτα, να που τα παιδιά μας θα έχουν επιτέλους χρόνο για να γράψουν ποιήματα και ερωτικά γράμματα, να ξαναπιάσουν μια έκθεση ή μια παρουσίαση που έγινε στο πόδι, να συντάξουν και να μοιραστούν κριτικές ταινιών ή βιβλίων, να επεξεργαστούν άρθρα για την εφημερίδα της τάξης, η οποία μπορεί ασφαλώς να δημοσιευτεί στον «ιστό» ερήμην των περιορισμών. Επίσης, γιατί όχι, και ένας διαγωνισμός ειδήσεων ή ανταποκρίσεων στην κλίμακα ενός τετραγώνου ή ενός σχολείου;

Ας αντιπαλέψουμε την επιδημία του ιού που μας απομονώνει με τον πολλαπλασιασμό κειμένων κάθε είδους, που μας εξασκούν στην απαιτητική γραφή, μας ενώνουν σε πείσμα όλων των περιορισμών και μπορούν να φωτίσουν τις μέρες μας!

Αν όλα αυτά δεν αρκούν για να γεμίσουν οι μέρες, υπάρχουν – τόσο αυτονόητο είναι που διστάζει κανείς να το υπενθυμίσει – ένα πλήθος δραστηριοτήτων που επιτρέπουν, ιδιαίτερα με τα μικρότερα παιδιά, να αξιοποιηθούν αποτελεσματικά  αυτά που έχουν κάνει στο σχολείο: η κουζίνα, τα μαστορέματα ή τα επιτραπέζια παιχνίδια αντιπροσωπεύουν εξαιρετικές ευκαιρίες να «κάνουμε πράγματα μαζί»: να έρθουμε αντιμέτωποι με προβλήματα, να αναζητήσουμε λύσεις, να αναρωτηθούμε για τις γνώσεις που πρέπει να ενεργοποιήσουμε…

Τι πιο χρήσιμο για να γίνει ένα παιδί πιο φιλοπερίεργο και ταυτόχρονα πιο αυτόνομο, και να επωφεληθεί ακόμη καλύτερα από τα μαθήματα όταν θα έρθει η ώρα να ανοίξουν τα σχολεία;

Αλλά για να γίνει αυτό, πρέπει να αντισταθεί κανείς, τουλάχιστον εν μέρει, στον τρομερό πειρασμό της οθόνης: να αντισταθεί και ίσως ακόμη να αλλάξει τη σχέση των παιδιών μας με την οθόνη. Έτσι οι ενήλικοι θα μπορούν, για μια φορά, να δοκιμάσουν να παίξουν ηλεκτρονικά παιχνίδια με τα παιδιά τους, έστω και για να μπορούν στη συνέχεια να μιλήσουν μαζί τους για το περιεχόμενό τους: το να μην αφήνουμε μόνα τους τα παιδιά μας απέναντι στη βία πολλών από αυτά τα παιχνίδια είναι πράγματι απαραίτητο για να μπορέσουν  να πάρουν αποστάσεις από αυτά.

Όσο για την τηλεόραση, που πιθανότητα θα δει το κοινό της να αυξάνει ραγδαία κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου (για μεγάλη χαρά των διαφημιστών!) μας προσφέρεται τώρα η ανέλπιστη ευκαιρία να μάθουμε να την κοιτάμε έξυπνα. Και ένα είναι το σύνθημα, από τη στιγμή που ο ενήλικος θα είναι παρών στο πλευρό των παιδιών: «κάθε εκπομπή την επιλέγουμε πρώτα, την βλέπουμε μαζί, την συζητάμε μετά».

Να σπάσουμε αυτή την αδιάκοπη ροή, να τελειώσουμε με το ζάπινγκ, να διαθέσουμε χρόνο για μια ελεγχόμενη, προσεκτική και κριτική παρακολούθηση των επιλεγμένων προγραμμάτων: αυτό συνιστά το πιο αποτελεσματικό αντίδοτο απέναντι στην τηλεοπτική υποδούλωση, μια ουσιαστική προετοιμασία στην εξάσκηση της προσοχής που είναι τόσο αποφασιστική για όλες τις σχολικές και επαγγελματικές μορφές σχολικής επιτυχίας.

Κοινωνικές ανισότητες

Θα μπορούσαμε ακόμη να ελπίσουμε – ας ονειρευτούμε λίγο! – ότι η δημόσια ραδιοτηλεόραση θα κινητοποιηθεί για να βοηθήσει, αυτές τις δύσκολες μέρες, την εθνική εκπαίδευση: υπάρχει ένας τεράστιος πλούτος στα αρχεία τoυ ιδρύματος ραδιοτηλεόρασης που θα μπορούσε πολύ γρήγορα και δίχως ιδιαίτερες δυσκολίες να παρουσιαστεί και να χρησιμοποιηθεί σε μια παιδαγωγική προοπτική.

Δεν πρέπει ωστόσο να ξεχνάμε ότι όλα αυτά εξαρτώνται από τη δυνατότητα που θα έχουν οι γονείς να συνοδέψουν τα παιδιά τους αυτές τις μέρες. Και, ως προς αυτό, η ανισότητα είναι πολύ μεγάλη…, αλλά γι’ αυτό ακριβώς έχει εφευρεθεί το σχολείο!

Ίσως πρέπει να επωφεληθούμε από αυτή την κρίση για να το βροντοφωνάξουμε και πάλι: τα παιδιά μας πηγαίνουν στο σχολείο για να ωφεληθούν από μια εκπαίδευση που επιτρέπει στην καθεμία και στον καθένα να έχει πρόσβαση στα πιο απαιτητικά έργα του πολιτισμού, όποιες και να είναι οι καταβολές, οι υλικοί και πνευματικοί πόροι της οικογένειάς τους, τα ατυχήματα της ζωής που είχαν να αντιμετωπίσουν.

Αυτό είναι μια υπόθεση επαγγελματιών καλά καταρτισμένων, είναι υπόθεση μιας παιδαγωγικής υποχρεωτικά διαφοροποιημένης, που να συνενώνει την οικοδόμηση ενός κοινού πλαισίου και την χρειαζούμενη ειδικότερη στήριξη όλων, είναι επίσης υπόθεση της κρατικής βούλησης να παράσχει  πιο πολλά και καλύτερα σ’ αυτούς που έχουν τα λιγότερα. Διακύβευμα σχολικό, αλλά, ευρύτερα, διακύβευμα πολιτικό: ο αγώνας ενάντια στις σχολικές ανισότητες είναι αξεχώριστος από τη μάχη ενάντια στις κοινωνικές ανισότητες. Ο κορονοϊός μάς το υπενθυμίζει. Ας ελπίσουμε ότι το μάθημά του δεν θα ξεχαστεί πολύ γρήγορα.

The Conversation

15-3-2020

Μετάφραση:  Χάρης Παπαδόπουλος

 Παιδαγωγική ομάδα «Το Σκασιαρχείο»

Το νέο βιβλίο του «Σκασιαρχείου»: Το σχολείο της κοινότητας

Κυκλοφόρησε το τέταρτο βιβλίο των εκδόσεων του «Σκασιαρχείου με τίτλο «Το Σχολείο της Κοινότητας με την παιδαγωγική Freinet». Πλούσιο σε σελίδες κι επιμελημένο από την Λίζα Παντελιάδου, όπως όλα τα βιβλία μας, ελπίζουμε να κάνει το ταξίδι του με πολλές παρουσιάσεις και του ευχόμαστε καλοτάξιδο. Είναι ένα βιβλίο που ανταποκρίνεται σε πολλές τεχνικές Freinet, εστιάζει στο σχήμα τάξη – αυλή – κοινότητα, δείχνει τη συνεργασία με την αρχιτεκτονική και μας ετοιμάζει για την έξοδο στην κοινότητα, μια βασική αρχή της θεσμικής παιδαγωγικής.

Μπορείτε να το παραλάβετε στη συνάντηση του Δικτύου Συνεργατικών Σχολείων με την παιδαγωγική Freinet, στο Μαράσλειο Δημοτικό Σχολείο στις 21/3/2020 (10:00 – 13.00), αλλά και όπου αλλού συναντάτε τις ομάδες του «Σκασιαρχείου». Ή γράψτε μας skasiarxeio2014@gmail.com

Λίγα λόγια ακόμη για το σχολείο της κοινότητας. Είναι μια αντιπρόταση στα άλλα ηγεμονικά παραδείγματα που προτάθηκαν από τις δυνάμεις του νεοφιλελευθερισμού (ψηφιακό, αειφόρο, δημοκρατικό, κοινωνικό). Το σχολείο της κοινότητας είναι ανοιχτό προς τα μέσα, εισάγοντας λόγους όπως καταπιεστές, ιεραρχίες, ρατσισμούς, ιδεοληψίες, κοινές γνώμες, δοξασίες, υποτιμήσεις, φοβίες, ολοκληρωτισμούς, ιδεολογίες, πολέμους, ανισότητες, οικογενειακές παραδόσεις, πλειοψηφίες/ μειοψηφίες, βία, θρησκείες, μητρικές γλώσσες, σώματα, σεξουαλικότητα και κρατικές πολιτικές. Αλλά αυτό που θα εισάγει θα το διορθώσει, θα το αντιγράψει, θα το μετασχηματίσει και θα το επιστρέψει εκ νέου για τη διάχυσή του πάλι στην κοινότητα,. Εξάγοντας αυτή τη φορά όμως, γνώσεις, αλήθειες, συμμετοχικές παρατηρήσεις, μετρήσεις, μεταφράσεις, ενοράσεις, βλέμματα, δικαιοσύνη, κατασκευές, μιμήσεις, ρητορικές, πειθώ, ισότητες, επιθυμίες, συμπτώματα, όνειρα, συμβάντα, χειρονομίες, δημοσιότητα, αποκαταστάσεις, αναπληρώσεις, συλλογικές δράσεις, διαμαρτυρίες, διαδηλώσεις, διαδρομές στην πόλη, αφισοκολλήσεις και απόλαυση. Το τρίπτυχο αυτού του σχολείου είναι τάξη – αυλή – κοινότητα και ο στόχος του είναι η αναμέτρηση μ’ αυτόν τον κόσμο.

Κεντρική ιδέα σ’ αυτή την αντίληψη είναι το ανοιχτό προς τα έξω σχολείο και η παραγωγή μέσα από τα υλικά δίκτυα σθεναρών σχέσεων με πολλούς ενήλικες που μπορούν να αντικαταστήσουν την απώλεια της αυθεντίας των γονιών και των εκπαιδευτικών. Βασικά στοιχεία αυτού του άμεσου – δημοκρατικού σχολείου είναι οι αίθουσες – εργαστήρια, ο κήπος, ο σπόρος, οι ομάδες χωρίς αρχηγό, το συμβούλιο τάξης, η βιβλιοθήκη, η παιδαγωγική της αυλής, τα παραδοσιακά παιχνίδια, το τυπογραφείο, οι μαθητικοί συνεταιρισμοί, η υιοθέτηση χώρων εκτός σχολείου, η κίνηση, η αφή, η συνεργασία, η συνέλευση των ζώων, το ποδήλατο, η αλληλογραφία, η έκδοση εντύπων, ο κινηματογράφος, το ραδιόφωνο και η άφοβη χρήση της πολιτικής. Τι μπορούμε να ρωτήσουμε ως άξιο να ερωτηθεί σήμερα; Ίσως, αν το σχολείο θα το εγγράψουμε στον άμεσο κόσμο της κοινωνικής οικονομίας και των κοινωνικών κινημάτων ή στον κοσμοπολιτισμό, με κύρια χαρακτηριστικά την απώλεια της ιδιότητας του πολίτη, την μετανάστευση και την παγκοσμιοποίηση. Οι ιδέες του Freinet, με την δημιουργία του «Σκασιαρχείου» γνωρίζουν αυτά τα τελευταία δέκα χρόνια τον ευρύτερο μετασχηματισμό της ελληνικής εκπαίδευσης. Οι διαδρομές στην πόλη με τα παιδιά, η αποσχολειοποίηση, οι κοινότητες μάθησης, η τέχνη στον δημόσιο χώρο και οι επιτελέσεις του χώρου με τον χρόνο δημιουργούν τις σχέσεις παιδαγωγικής και αρχιτεκτονικής αυτού του ουτοπικού σχολείου. Το σχολείο είναι μπροστά στην πρόκληση να αναζητήσει μια (δι)εθνική και ταξική επιλογή κοινωνικού μετασχηματισμού που θα στηρίζεται στην παραγωγική ανασυγκρότηση της ελληνικής κοινωνίας, τα κοινωνικά κινήματα, τους σχολικούς συνεταιρισμούς την κριτική στον θετικισμό και τις αναδυόμενες υποκειμενικότητες των παιδιών ή να ολοκληρώσει περαιτέρω τις μορφές της έμμεσης εκπροσώπησης στη δημοκρατία, του φιλελευθερισμού και του καπιταλισμού, ενάντια στις κοινότητες.

                               Μπάμπης Μπαλτάς, Άνοιξη 2020

«Μια μέρα στην τάξη της Σοφίας»

Ένα φιλμ για μια προσέγγιση τρίτου τύπου σε σχολεία  εκπαιδευτικής προτεραιότητας.

Αυτή η ταινία δείχνει μια δουλειά που κάνουμε και στην Ελλάδα σε σχολεία του κέντρου της Αθήνας που ήταν Ζώνες Εκπαιδευτικής Προτεραιότητας (ΖΕΠ). Τώρα το όνομα αυτό το έχουν οι τάξεις υποδοχής κι αυτή την δια – ηλικιακότητα την έχει το Ολοήμερο Σχολείο. Αυτή την παιδαγωγική Θα μπορούσαμε να την ονομάσουμε μια «παιδαγωγική της μύγας», καθώς ο/ η εκπαιδευτικός έχει μια ολομέλεια – συνεταιριστικό συμβούλιο και γύρω του/ της ομάδες και τεχνικές Freinet που υπερβαίνουν την τάξη και την προεκτείνουν σε τάξη – αυλή – κοινότητα. Τρόπος αυτής της δουλειάς απαντάται και στο 35ο Δημοτικό Σχολείο Εξαρχείων στην τάξη Freinet για τα μικρά παιδιά. Το έργο της Σοφίας, της Γαλλίδας δασκάλας, είναι έργο μαέστρου που δεν απευθύνεται συγχρόνως σε όλα τα παιδιά μετωπικά, αλλά είναι για όλα τα παιδιά. Και ο συνεταιρισμός έχει μεγάλη αξία για όλα τα υλικά που έχει στην τάξη, κάνοντας το περιβάλλον αρχιτεκτονικά αξιοπρόσεκτο. Η υλική διάταξη του χώρου ανακινεί ζητήματα αρχιτεκτονικής και παιδαγωγικής. Η κίνηση, το δυναμικό πλαίσιο μάθησης και η αλλαγή χώρων συντελούν σε ένα διαφορετικό σχολείο. Έργο σημαντικό και προκλητικό! [Μπάμπης Μπαλτάς]

Δείτε η κατεβάστε από εδώ το σχετικό υλικό για την ταινία που δημιούργησε η Claire Lebrun, μετέφρασε στα ελληνικά η Ελένη Φουντουλάκη και επιμελήθηκε ο Μπάμπης Μπαλτάς

Η σελίδα της ταινίας στο facebook https://www.facebook.com/unejourneedanslaclassedesophie/

Εδώ η ταινία με αγγλικούς υποτίτλους.

Ένα ραδιοφωνικό αφιέρωμα στον Γιάνους Κόρτσακ

Το Σάββατο 1/2/2020 η «Αφύλακτη Διάβαση» – η εκπομπή του Θωμά Σίδερη στο Πρώτο Πρόγραμμα της ΕΡΤ – ήταν αφιερωμένη στον Γιάνους Κόρτσακ. Το «Σκασιαρχείο» έδωσε το παρόν για να μιλήσει για τον δάσκαλο που τόσο αγαπάμε, όσο και τον Φρενέ.

Το ραδιοφωνικό ντοκιμαντέρ του Θωμά Σίδερη, άκρως επιμελημένο από τον ίδιο, συνοδεύτηκε με φωνές από τον Νεκτάριο Στελλάκη, με τον οποίο συνεργαστήκαμε στο διεθνές συνέδριο για τον Κόρτσακ στην Πάτρα στις 25/10/2019, την Αγγελική Βαρελλά, από την οποία περιμένουμε ένα παιδικό βιβλίο με θέμα τη ζωή και το θάνατό του, τον Γιώργο Τσιάκαλο που ετοιμάζει ένα καινούριο βιβλίο για τον Κόρτσακ και τον Χαράλαμπο Μπαλτά που επιμελείται ένα βιβλίο για τον δάσκαλο από τις εκδόσεις του «Σκασιαρχείου».

Για όλους ήταν και είναι μια συγκλονιστική στιγμή. Από το 2012 εργαζόμαστε για την προώθηση των παιδαγωγικών ιδεών του στην Ελλάδα και στρατευμένα πια θέλουμε ένα σχολείο της κοινότητας. Επίσης θέλουμε οι ιδέες του να επηρεάσουν τον τρόπο λειτουργίας δομών για εφήβους, όπως οι Στέγες Ανηλίκων. Θέλουμε το έργο του να συνδεθεί με την κοινωνική παιδαγωγική και την εκπαίδευση των παιδιών – προσφύγων στη χώρα μας. Θέλουμε να δούμε στα σχολεία μας παιδικά δικαστήρια, εφημερίδες, θεσμούς των παιδιών, ραδιόφωνα, γραμματοκιβώτια, παιδικό σινεμά, συνελεύσεις και διαδρομές στην πόλη. Θέλουμε το άρθρο 12 και τα δικαιώματα ελευθερίας  (άρθρα 12 – 17) να επιστραφούν στα παιδιά. Θέλουμε το άρθρο 28 να τηρείται και όλα τα παιδιά να φτάνουν στα σχολεία. Να σταματήσει τώρα η διαρροή των παιδιών – προσφύγων που δεν φτάνουν στα σχολεία. Θέλουμε να συνεργαστούμε μικροί και μεγάλοι και να μην υπογράφουμε πολέμους. Θέλουμε την κυβέρνηση των παιδιών. Είναι άνθρωποι! Είναι πολίτες! Θέλουμε να κάνουμε μαζί τους δουλειά! [Μπ. Μπ.]

Μια βραδιά για τον δάσκαλο Γιάνους Κόρτσακ

Στις εκδόσεις «Γαβριηλίδης», στο πλαίσιο του αφιερώματος στο Ολοκαύτωμα, οργάνωσε  στις 20 Ιανουαρίου 2020 στο Poems and Crimes Αγίας Ειρήνης 17, στο Μοναστηράκι,  έγινε εκδήλωση αφιερωμένη στον δάσκαλο του Ολοκαυτώματος Γιάνους Κόρτσακ. Παρουσιάστηκε η θεατρική παράσταση «Το ταχυδρομείο» του Ραμπιτρανάθ Ταγκόρ από τη θεατρική ομάδα του 9ου Γυμνάσιου Καλλιθέας. Οι υπεύθυνες καθηγήτριες Άννα-Μαρία Σιδηροπούλου και Φωτεινή Βούλγαρη μίλησαν για την προσπάθεια των παιδιών να κατανοήσουν και να αποδώσουν το υπέροχο ποιητικό δράμα του Ρ. Ταγκόρ. Το έργο αυτό είναι γραμμένο με αληθινή αισιοδοξία που αντιπαρέρχεται την απώλεια και την πίκρα του θανάτου δημιουργώντας μια ατμόσφαιρα αγάπης, αποδοχής και φαντασίας. Μια ατμόσφαιρα πραγματικής ζωής. Γι’ αυτό, το έργο αυτό διάλεξαν και  έπαιξαν ο Γιάνους Κόρτσακ και τα παιδιά του στις δύσκολες ώρες του Γκέτο στη Βαρσοβία του 1941. Γιατί με αυτό μπόρεσε ο σοφός και αγαπημένος δάσκαλος να τα μυήσει στο μυστήριο του θανάτου, που δεν είναι τίποτε άλλο από την αληθινή ζωή,  ιδωμένη αλλιώς.

Τα παιδιά μας συγκίνησαν με την απλή και απέριττη ερμηνεία τους. Γελάσαμε, θαυμάσαμε και δακρύσαμε. Κι ούτε μια στιγμή δεν έφυγε από το μυαλό μας το μεγάλο ευχαριστώ σ’ αυτόν που ενέπνεε τη βραδιά μας:  το Γιάνους Κόρτσακ και τα παιδιά του. Μετά το τέλος της παράστασης και το θερμό χειροκρότημα ανασυνταχθήκαμε και υποδεχτήκαμε τη Θεοδώρα Μπέτσου που παρουσίασε το έργο της  κινηματογραφικής ομάδας παιδιών από το 10ο και 13ο Λύκειο Περιστερίου, που μέσα από ολιγόλεπτες ταινίες, προσέγγισαν το Ολοκαύτωμα και δοκίμασαν την αισθητική εμπειρία της κινηματογραφικής αφήγησης. Οι ταινίες, καρπός έρευνας και συστηματικής δουλειάς, αποτύπωσαν το έγκλημα στην πιο αποτρόπαια μορφή του: τη μεθοδική και ανάλγητη εξόντωση των παιδιών.  Ήταν για όλους μας και περισσότερο για τα παιδιά που παρακολούθησαν μια επώδυνη εμπειρία, έμπνευση ωστόσο για ανάλογες καλλιτεχνικές δημιουργίες.

Ευχαριστούμε από καρδιάς τις εκδόσεις Γαβριηλίδη για τη φιλοξενία στον όμορφο χώρο τους και την τεχνική υποστήριξη στην παρουσίασή μας. Ιδιαίτερα για τα παιδιά που συμμετείχαν ήταν μια ξεχωριστή εμπειρία, ένα βαθύτερο πλησίασμα στο γεγονός του Ολοκαυτώματος που η μνήμη του «… όπου και να την αγγίξεις πονεί…»

                                           Άννα – Μαρία Σιδηροπούλου

Μέλος της Παιδαγωγικής Ομάδας «Το Σκασιαρχείο»

Δουλεύοντας με τα παιδιά του 35ου Εξαρχείων το χώρο, τη συμπερίληψη και τη συνύπαρξη

Χαράλαμπος Μπαλτάς

Το ξεκίνημα της σχολικής χρονιάς 2019/2020 στην Α2 τάξης μας βρήκε με τα εργαλεία μας να τα βάζουμε στην πράξη και να πειραματιζόμαστε πάνω στην επιθυμία των παιδιών. Οι ανισότητες έτοιμες να μας φωτίσουν τον δρόμο για τις ισότητες – μέσα από την σχολική κουλτούρα, τον πολιτισμό των φτωχών, το παιδαγωγικό κλίμα, την συμβολική ανταλλαγή (Τι Νέα;, Συμβούλιο τάξης, συνεταιρισμός, παζάρι, αλληλογραφία, συναισθηματική μετεωρολογία), τις χειρονομίες και τη δημοσιότητα (ελεύθερο κείμενο, ραδιόφωνο, εφημερίδα, τυπογραφείο). Κάνοντας έτσι τα μαθήματα – Μαθηματικά, Γλώσσες, περιβάλλον, γεωγραφία –  δυναμικούς χώρους κοινοτικής μάθησης.

Η συνύπαρξη, η ανάμιξη παιδιών γηγενών, μεταναστών και προσφύγων, η κοινωνική αλληλεγγύη για γραφική ύλη και οι ομάδες μας με τις αρμοδιότητες, είναι η συνεργατική τάξη μας. Η βιβλιοθήκη, ο κήπος, το παγκάκι και η πόρτα – βιβλιοθήκη η μέριμνά μας. Βάζουμε βιβλία στην πόρτα – βιβλιοθήκη μας και ζωγραφίζουμε και εκθέτουμε τη δουλειά μας. Και το χειμώνα θα ολοκληρώσουμε με τον κύριο Νικήτα το γεωπόνο και το φύτεμα στους δύο αυτούς χώρους.  Ο κύκλος με τα πολλά του ονόματα (συμβούλιο, συνέλευση των ζώων, συναισθήματα, διαλέξεις, παζάρι) έτοιμος με δύο καρέκλες παραπάνω να μας περιμένει – μια του αρχηγού που μένει άδεια και μια για κάθε νέο παιδί που περιμένουμε. Κι ο μπερντές μας έτοιμος να μεταβολίσει τη βία με τον Μορφονιό. Και η υπαίθρια τάξη μας χώρος για τη Μελέτη Περιβάλλοντος. Και οι έξοδοί μας στην κοινότητα (Επιγραφικό Μουσείο, Πάρκο Ναυαρίνου, Ταχυδρομείο για Αϊ Βασίλη, Γαλλικό Ινστιτούτο – κινηματογράφος, Καίτη Φλώρου – η βασίλισσα της γραφομηχανής για κάλαντα, «Καραγκιόζης» για θέατρο Σκιών, «Πυξίδα», Πολυτεχνείο – αρχιτεκτονική) να συμπληρώνουν αυτό που ονειρευόμαστε, αυτό που ονομάζουμε σχολείο της κοινότητας. Και τα «ραντεβού στην κοινότητα» τα Σ/Κ να είναι αυτή η πολυπόθητη ορατότητα των παιδιών στην πόλη. Μ’ όλα αυτά υποδεχτήκαμε στην τάξη μας την Αντζελίν Ματζόλι, την δασκάλα  Freinet του φιλμ «Επιτέλους Σχολείο» (2017) – μαζί με τη δασκάλα της ομάδας μας Νάγια Κομκοτού.  

 Κι όμως. Οι εκκενώσεις στέγης ως δυστοπία έκαναν τη χρονιά ανήσυχη εξαρχής στα Εξάρχεια. Κλονιστήκαμε. Τα «Άδεια θρανία» των παιδιών είναι η καλλιτεχνική εγκατάσταση που απαντά στην ουτοπία μας «Τα θρανία της άνοιξης». Ο αγώνας που δόθηκε από τους Συλλόγους Γονέων, τα παιδιά και τους λίγους εκπαιδευτικούς του ¨Σκασιαρχείου» κι όχι μόνο (έτσι περίπου αποκαλούμαστε) έφεραν αποτελέσματα, φτωχά ή όχι. Οι χώροι μας ήταν ήξεις – αφίξεις. Χάσαμε παιδιά, τα πήραμε πάλι πίσω αλλά κι άλλα παιδιά έρχονται να γραφτούν. Οι τάξεις υποδοχής που ήταν τέσσερις πέρυσι, φέτος είναι μια. Κι άλλα σχολεία χωρίς τάξεις υποδοχής δεν μπορούν να δεχτούν τα παιδιά στο σχολείο, με αντιδράσεις και του Συλλόγου Διδασκόντων. Ενδεικτικό της σχολικής διαρροής είναι το στρατόπεδο της Κορίνθου. Στα εκατό σχεδόν παιδιά μόνο δύο έχουν βρει το δρόμο για το σχολείο. Παλαιοτέρα νομίζαμε πως ο δρόμος για το σχολείο είναι μια ταλαιπωρία που αφορούσε άλλες ηπείρους κι άλλες χώρες. Τώρα καταλαβαίνουμε πως μας χτύπησε την πόρτα. Όμως συνεχίζουμε να γράφουμε παιδιά στο σχολείο. Στο 35ο Αθηνών γράφτηκαν τώρα λίγα λιγότερο από δέκα παιδιά που ήρθαν από το Ελληνικό Συμβούλιο για τους Πρόσφυγες και το σχολείο τους, την «Πυξίδα». Η κοινωνική παιδαγωγική παντού!

Αλλά για τα άλλα παιδιά που δεν έχουν βρει ακόμα το δρόμο για το σχολείο κάναμε κάτι ιδιαίτερο. Ήρθαν αυτά στο σχολείο μας κι εμείς πήγαμε στο δικό τους. Και αυτή την πρακτική της συμπερίληψης και στης συνύπαρξης θα την συνεχίσουμε. Όλες αυτές τις ημέρες που είναι αφιερωμένες στα δικαιώματα των παιδιών (20 Νοέμβριου – 10 Δεκεμβρίου) ετοιμαστήκαμε γι’ αυτές τις δύο ημέρες. Στις 9/12 ήρθαν τα παιδιά από την «Πυξίδα» που δεν χουν γραφεί ακόμα σε σχολείο και τα ξεναγήσαμε. Και στις 10/12 με τον Γιώργο Μόσχο κάναμε στο χώρο της «Πυξίδας» ένα αξέχαστο εργαστήριο και τραγουδήσαμε: «Έχουμε πολλές ιδέες/ και καλή καρδιά/ το σχολείο μας χωράει /όλα τα παιδιά». Μαζί μας και η Ντίνα Borel, δασκάλα Freinet σε σχολείο εδικής αγωγής στην Ελβετία που μοιράστηκε μαζί μας όλη τη μέρα της τάξης! Και μας επισήμανε πως τα πλάνα εργασίας να είναι αναρτημένα στην τάξη για να παρακολουθούμε το πρόγραμμα των παιδιών!

Επίσης στις 15/12 διοργανώθηκε στο θέατρο Εξαρχείων εκδήλωση – συζήτηση για τα παιδιά – πρόσφυγες στα Εξάρχεια από τους τρεις συλλόγους γονέων της γειτονιάς. Και προβολή της ταινίας του Ρομέν Γκουπίλ, «Ψηλά τα χέρια» (2010) στη «Λαϊκή Συνέλευση Γκύζη» στις 16/12 με κεντρικό αίτημα «Θέλουμε τους συμμαθητές μας πίσω». Κι είμαστε έτοιμοι να διαμαρτυρηθούμε πάλι για τις κλειστές παιδικές χαρές στο Πεδίο του Άρεως. Οι συνελεύσεις της γειτονιάς είναι εν τέλει και συνελεύσεις της τάξης και πορευόμαστε μαζί. Και συνομιλούμε με τις ετερότητες: τον/ την αρχιτέκτονα, το γεωπόνο και τον τυπογράφο.

Και κάναμε ότι μπορούσαμε να βρούμε και μια τηλεόραση για τον Ρασίντ, το παιδί – πρόσφυγα που μας το πήραν στο στρατόπεδο της Κορίνθου και το φέραμε πίσω. Και μετά γράμματα στον Αϊ Βασίλη να ζητάμε γραφική ύλη και να πάρουμε γραμματόσημα και μετά σχολικό παζάρι με την αλληλεγγύη των ανθρώπων της γειτονιάς και του Συλλόγου Γονέων. Κάθε μέρα μια καινούρια μέρα. Μέχρι να πούμε πάει ο παλιός ο χρόνος. Και να περιμένουμε την καινούρια ταινία του Γιάννη Γιουλούντα – μετά το «Αγωνίζομαι άρα υπάρχω» (2016) – όπου μαζί με τις εκκενώσεις των αυτό – οργανωμένων δομών, θα έχουμε στην ταινία και όψεις της κοινωνικής παιδαγωγικής στην οποία ομνύουμε. Πάει ο παλιός ο χρόνος!!!! Ξεκινάμε πάλι από την αρχή! (20/12/2019)

Ο Χαράλαμπος Μπαλτάς είναι δάσκαλος στο 35ο Εξαρχείων και μέλος του «Σκασιαρχείου» με «Τα Θρανία της άνοιξης». babisbaltas1@gmail.com

Αρχιτεκτονική και Παιδαγωγική

Κούλα Πανάγου

Ένα διήμερο γόνιμου διαλόγου στις αρχές του Οκτωβρίου του 2019, στις 4 και 5 του μηνός,  έλαβε χώρα στο Δίκτυο για τα Δικαιώματα του Παιδιού με την επιμέλεια της Παιδαγωγικής Ομάδας  «Το Σκασιαρχείο» και του Χαράλαμπου Μπαλτά. Η γιορτή των δικαιωμάτων του παιδιού σήμερα στις 20 Νοέμβρη είναι για το δικαίωμά τους στοπ χώρο. Αυτό διοργανώσαμε.

Ο χώρος που πραγματοποιήθηκε το σεμινάριο είναι ένας ιδιαίτερος χώρος. Το Δίκτυο για τα Δικαιώματα του Παιδιού είναι ένα μη κερδοσκοπικό σωματείο, που από το 2004 ερευνά, προωθεί και προασπίζει τα δικαιώματα του παιδιού στην εκπαίδευση, την οικογένεια, την κοινωνία. Οργανώνει Εκπαιδευτικά Προγράμματα, Κοινωνικό-Πολιτισμικές Δράσεις, ιδιαίτερα για τις πιο ευάλωτες ομάδες παιδιών, και συνεργάζεται γι’ αυτό με οργανώσεις του εξωτερικού και της χώρας μας. Στηρίζεται στη Διεθνή Σύμβαση για τα Δικαιώματα του Παιδιού του ΟΗΕ, στην κοινωνική αλληλεγγύη, την πολιτισμική διαφορετικότητα και την εθελοντική προσφορά των μελών και φίλων του.

Στο πλαίσιο αυτό, το Δίκτυο λειτουργεί σε δύο πυλώνες. Ο πρώτος περιλαμβάνει δράσεις για την ενημέρωση, ευαισθητοποίηση και κινητοποίηση των ίδιων των παιδιών, της κοινής γνώμης καθώς και των κέντρων λήψεων αποφάσεων και εφαρμογής πολιτικών σχετικά με τα παραπάνω δικαιώματα. Ο δεύτερος πυλώνας περιλαμβάνει δράσεις σχετικές με την καθημερινή και, στην πράξη, υποστήριξη των παιδιών και των δικαιωμάτων τους. Στο πεδίο αυτό, πολλές διαφορετικές ειδικότητες εργαζομένων και εθελοντών «συναντιόνται» στο Δίκτυο και συνεργάζονται σε καθημερινή βάση [ανάμεσά τους, παιδαγωγοί, δικηγόροι, πολιτισμικοί διαμεσολαβητές, κοινωνικοί λειτουργοί, ψυχολόγοι κ.α.].

Όλοι οι παραπάνω, χωρισμένοι σε ομάδες, ανάλογα με τον χώρο δράσης και το εκάστοτε πρόγραμμα που υλοποιεί το Δίκτυο, θέτουν τους στόχους και σχεδιάζουν από κοινού τις δράσεις, τις παρεμβάσεις, τις παραπομπές, αλληλοενημερώνονται για την εξέλιξή τους και γενικά ενεργούν για την ολιστική κάλυψη των αναγκών κάθε παιδιού που επισκέπτεται το Δίκτυο. Στόχος πάντα είναι το βέλτιστο συμφέρον των παιδιών και η δημιουργία των κατάλληλων συνθηκών ώστε να μεγαλώνουν υγιή και ευτυχισμένα, η γνώμη τους να λαμβάνεται υπόψη και τα δικαιώματά τους να είναι πάντα σεβαστά.

Βασικό δικαίωμα των παιδιών είναι η εκπαίδευση.

 Ποια όμως εκπαίδευση; Πώς ένα σχολείο μετατρέπεται σε ανοιχτό χώρο μάθησης και προσωπικής εξέλιξης για το παιδί; Τι σημαίνει το σχολείο της κοινότητας, η ανοιχτή αυλή ως πεδίο ανταλλαγής. Η παιδαγωγική  Freinet τάξη – αυλή – κοινότητα πόσο αναγκαία είναι; Πολλοί και αξιόλογοι εισηγητές μοιράστηκαν σκέψεις και εφαρμοσμένες πρακτικές.

Η Ελένη Φουντουλάκη (δασκάλα – εικαστικός) μίλησε για την εμπειρία της και συγκεκριμένα για ένα εικαστικό και παιδαγωγικό project «Ένα διαφορετικό εργοτάξιο», με μαθητές σε σχολεία της Α/βαθμιας εκπαίδευσης. Τα έργα αφορούσαν στον επιμέρους επανασχεδιασμό του σχολείου, ενσωματώνοντας στο εσωτερικό του ένα εφήμερο ανάπτυγμα χώρου, καθώς εξέταζε πώς η δημιουργικότητα μπορεί να ενθαρρύνει μία βαθιά και με νόημα δέσμευση, όπου ο καθένας, με το δικό του ρυθμό, βρίσκει αξία σ΄ αυτό που γίνεται και τρόπους να ταυτιστεί. 

        Η Εύα Γρηγοριάδου (αρχιτεκτόνισσα) παρουσίασε τις «Αυλές Συμπερίληψης» στο 45ο Δ.Σ. Αθηνών. H Εύα Γρηγοριάδου παρουσίασε την ερευνητική δουλειά που έκανε κατά τη σχολική χρονιά 2018-19 στο 45ο Δημοτικό Σχολείο Αθηνών, στην Κυψέλη. Το πρόγραμμα υλοποίησαν οι εκπαιδευτικοί Δήμητρα Γαβανά (συντονίστρια) και Ιωάννα Αγγελή με τη συνεργασία της αρχιτεκτόνισσας και ερευνήτριας Εύας Γρηγοριάδου και την υποστήριξη της Υπεύθυνης Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης της Δ/νσης Π.Ε Α’ Αθήνας κ. Μαρίας Δημοπούλου. Παρατηρώντας ότι η σχολική αυλή είναι ένας δυναμικός χώρος, είναι ο πρώτος δημόσιος χώρος για ένα παιδί, στον οποίο ήδη παρατηρεί ότι διαμορφώνονται σχέσεις και ιεραρχίες. Στους χώρους αυτούς παρατηρούνται φαινόμενα αποκλεισμού βασισμένα σε στερεότυπα και ιεραρχικές δομές με βάση το φύλο.  Το πρόγραμμα “Αυλές Συμπερίληψης” έχει ως στόχο οι κοινότητες των δημοτικών σχολείων της Ελλάδας να αντιληφθούν τις δυναμικές της αυλής και να επαναπροσδιορίσουν τη διαχείρισή της μέσα από τη χρήση συμμετοχικών εργαλείων και τη συνεργασία με αρχιτέκτονες/ισσες. Στόχος είναι η προσέγγιση της ισότητας, μέσω της ενίσχυσης χωρικών ποιοτήτων της αυλής που να ανταποκρίνονται σε μία μεγαλύτερη ποικιλία αναγκών και επιθυμιών των παιδιών.

 Η ομάδα των Ναταλία Μπαζαίου (αρχιτεκτόνισσα), Αναστασία Νουκάκη (αρχιτεκτόνισσα), Τίνα Βαρδαλάχου (αρχιτεκτόνισσα), Βάσια Λέκκα (αρχιτεκτόνισσα) παρουσίασε το εκπαιδευτικό –αρχιτεκτονικό project «Η Μεταμόρφωση μιας πόρτας του 35ου Δημοτικού Σχολείου Αθηνών σε βιβλιοθήκη και το παγκάκι ως Χώρος Συνάντησης για παιδιά, πουλιά και έντομα». Πιο συγκεκριμένα η ομάδα αρχιτεκτόνων Athens Superscript φανέρωσε την εμπειρία που είχε στο 35ο Δημοτικό Σχολείο. Εκεί, σε συνεργασία με τους  εκπαιδευτικούς του σχολείου υλοποίησε εργαστήρια αρχιτεκτονικής με μαθητές τρίτης δημοτικού, προκειμένου να σχεδιάσει και να υλοποιήσει παρεμβάσεις στις δύο εισόδους του 35ου Δημοτικού Σχολείου στην οδό Κωλέττη στα Εξάρχεια. Στόχος ήταν η μετατροπή των 2 αφιλόξενων εισόδων του Σχολείου σε τόπους συνεύρεσης, συναναστροφής, παιχνιδιού και ανταλλαγής της γνώσης. Η υλοποίηση έγινε στο πλαίσιο του προγράμματος This is Athens-Polis του Δήμου Αθηναίων.

        Ο Ιωσήφ Λεοντής (αρχιτέκτονας –μηχανικός ΕΜΠ), παρουσίασε την ερευνητική εργασία του με τίτλο «Ανοιχτό σχολείο και κοινότητα. Εμπειρία από τα ανοιχτά σχολεία στην Ελλάδα».  Η έρευνα του, η οποία πραγματοποιείται υπό την επίβλεψη της κ. Ελίζας Παναγιωτάτου, Ομότιμης Καθηγήτριας ΕΜΠ, εστιάζει στους παρακάτω άξονες :

  • Ανεξάρτητες εκπαιδευτικές πρωτοβουλίες
  • Δίαυλοι επικοινωνίας και διαλόγου στην εκπαιδευτική κοινότητα
  • Εφαρμοζόμενες πολιτικές για το ανοιχτό σχολείο
  • Αλληλεπίδραση σε σχολικό περιβάλλον

Τον Ιούνιο του 2019, πραγματοποιήθηκε μία θεατρική παράσταση στο 35ο Δημοτικό Σχολείο Αθηνών, με τη βοήθεια της θεατρικής ομάδας αυτοσχεδιασμού. Η δράση στόχευε στην ανάπτυξη κριτικής σκέψης και τη συνειδητοποίηση των μαθητών.

        Η Ειρήνη Βαλληνδρά (αρχιτεκτόνισσα) παρουσίασε την εισήγηση με τίτλο «Το δικαίωμα του παιδιού στο παιχνίδι. Η παιδαγωγική διάσταση του παιχνιδιού και η σημασία του στο βίωμα του χώρου». Είναι σε όλους γνωστό ότι το παιχνίδι έχει θεμελιώδη αξία σε όλους τους τομείς ανάπτυξης ενός παιδιού (σωματικής, πνευματικής, κοινωνικής, συναισθηματικής).

Το παιχνίδι βοηθάει το παιδί να αναπτύξει τον τρόπο που κατανοεί τον κόσμο και τον τρόπο που σκέφτεται μέσα από την εξερεύνηση και τον πειραματισμό. Μέσα από την εισήγηση έγινε φανερή η ανάγκη το σχολείο να λειτουργεί ο χώρος μάθησης που χρησιμοποιεί σαν εργαλείο μάθησης το παιχνίδι.

        Η Σοφία Λιούλα (δασκάλα) παρουσίασε το εκπαιδευτικό πρόγραμμα «Κάνοντας διαδρομές στην πόλη με τα παιδιά του 35ου Δημοτικού Σχολείου Εξαρχείων». Αξιοποιώντας τις διαδρομές στην περιοχή των Εξαρχείων, τα παιδιά συνδέουν τα γνωστικά αντικείμενα με την πόλη. Ο δημόσιος χώρος αποχτά νόημα για εκείνα. Η Σοφία Λιούλα παρουσίασε αποσπάσματα από ένα φιλμ που ετοιμάζεται για την παιδαγωγική στα Εξάρχεια.

        Ο Χαράλαμπος Μπαλτάς (δάσκαλος, μέλος της Παιδαγωγικής Ομάδας «Το Σκασιαρχείο») παρουσίασε «Η υπαίθρια τάξη ως μεταβατικός χώρος για την κοινότητα». Στην εισήγηση τονίστηκε η ανάγκη ύπαρξης ενός μεταβατικού χώρου όπου το παιδί θα μπορεί να παίζει, να δοκιμάζει, να εφαρμόζει, να συνομιλεί με την κοινωνία. Ένα σχολείο τύπου ανοιχτού προς τα μέσα σημαίνει ένα σχολείο με περισσότερους ενήλικες μέσα στο σχολείο. Ενώ η επιλογή ενός σχολείου ανοιχτού προς τα έξω σημαίνει αποσχολειοποίηση. Το βιωματικό εργαστήρι που σχεδιάστηκε και υλοποιήθηκε από τον Χαράλαμπο Μπαλτά είχε τίτλο «Η επιτέλεση του χώρου και του χρόνου στο 35ο Δημοτικό Σχολείο Αθηνών στην γειτονιά των Εξαρχείων». Έχοντας ο ίδιος εμπειρία είκοσι χρόνων δουλεύοντας στα Εξάρχεια εκ των οποίων τα δεκαπέντε επηρεασμένος από την αρχιτεκτονική του κτιρίου και το τρίπτυχο της παιδαγωγικής Freinet τάξη-αυλή –κοινότητα, πρότεινε ένα βιωματικό εργαστήρι που με μέσο το βιβλίο και τους χώρους βοηθάει το παιδί να αλληλεπιδράσει και να δημιουργήσει δεσμούς με την πόλη και το δημόσιο χώρο.

Το σεμινάριο παρακολούθησαν εκπαιδευτικοί διαφορετικών βαθμίδων και ειδικοτήτων, αρχιτέκτονες και άνθρωποι που νιώθουν και πιστεύουν στην ανάγκη διαλόγου της παιδαγωγικής και της αρχιτεκτονικής. Ο διάλογος αυτός έχει σαν στόχο την δημιουργία ουσιαστικών χώρων  δημόσιου διαλόγου του παιδιού με την κοινωνία.

Η Κούλα Πανάγου είναι νηπιαγωγός και υπεύθυνη δράσεων του Δικτύου για τα Δικαιώματα του Παιδιού.

Εορτασμός για τα 30 χρόνια της Διεθνούς Σύμβασης για τα Δικαιώματα του Παιδιού

Στο Γαλλικό Ινστιτούτο με το Σκασιαρχείο ξανά!

Επιμορφωτικές συναντήσεις και εργαστήρια

Το Γαλλικό Ινστιτούτο Ελλάδος και η Παιδαγωγική Ομάδα για την προώθηση της παιδαγωγικής Φρενέ στην Ελλάδα «Το Σκασιαρχείο» διοργανώνουν, σε συνεργασία με τις Διευθύνσεις Π.Ε. Α’, Β’, Γ’, Δ’, Ανατολικής Αττικής, Δυτικής Αττικής και Πειραιά, δύο ημέρες συναντήσεων για τα 30 χρόνια της Διεθνούς Συμβάσης για τα Δικαιώματα του Παιδιού στις 29 και 30/11/2019, στο Γαλλικό Ινστιτούτο Ελλάδος, Σίνα 31, Αθήνα.

Η Διεθνής Σύμβαση για τα Δικαιώματα του Παιδιού υιοθετήθηκε από τη Γενική Συνέλευση του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών στις 20 Νοεμβρίου 1989. Μεταξύ άλλων, νομιμοποίησε το δικαίωμα της δημοκρατικής συμμετοχής των παιδιών. Η δημοκρατική συμμετοχή των παιδιών στη λήψη αποφάσεων και στις υπευθυνότητες συνεπάγεται την ανάλογη οργάνωση της τάξης και την παροχή κάθε αναγκαίας υποστήριξης για την ανάπτυξη των ικανοτήτων τους. Ο Célestin Freinet, όπως και ο Janusz Korczak, υπήρξαν υπέρμαχοι της ιδέας της αυτo-οργάνωσης των μαθητριών/μαθητών και της ενεργού συμμετοχής τους στις αποφάσεις που αφορούν την εργασία τους, τις δραστηριότητές τους και την οργάνωση της συλλογικότητας στο σχολείο.

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ

29.11.2019, 18.00 – 20.30

Α] ΠΡΟΒΟΛΗ ΤΑΙΝΙΩΝ ΚΑΙ ΣΤΡΟΓΓΥΛΟ ΤΡΑΠΕΖΙ

Αμφιθέατρο THÉO ANGELOPOULOS  Γαλλικού Ινστιτούτου

18.00 – 18.30. Προβολή ταινιών μικρού μήκους που δημιούργησαν μαθητές με θέμα τα δικαιώματα των παιδιών.

18.30 – 20.30. Στρογγυλό τραπέζι με θέμα «30 χρόνια από τη Σύμβαση για τα Δικαιώματα του Παιδιού. Ποια πρόοδος στο σχολείο;»

Συμμετέχουν:

Μαρία Παγώνη (Γαλλία), καθηγήτρια Επιστημών της Αγωγής, Πανεπιστήμιο της Λιλ, μέλος της ερευνητικής ομάδας CIREL για το δημόσιο σχολείο Freinet της Mons-en–Baroeul.

Marc Hilger (Λουξεμβούργο), ιδρυτής της σχολής Eis Schoul, δημόσιο σχολείο του Λουξεμβούργου βασισμένο στην παιδαγωγική της συμπερίληψης, στη νέα παιδαγωγική και στο μοντέρνο σχολείο – παιδαγωγική Freinet

Γιώργος Μόσχος (Ελλάδα), πρώην Βοηθός Συνήγορος του Πολίτη για τα Δικαιώματα του Παιδιού

Μπάμπης Μπαλτάς, Ασπασία Καλησώρα (Ελλάδα), μέλη της Παιδαγωγικής Ομάδας για την προώθηση της παιδαγωγικής Φρενέ στην Ελλάδα «Το Σκασιαρχείο», εκπαιδευτικοί σε τάξεις Freinet στο πλαίσιο του πιλοτικού προγράμματος επιμόρφωσης και εφαρμογής της παιδαγωγικής Freinet σε δημόσια σχολεία της Ελλάδας.

Συντονισμός: Σοφία Λάχλου, ιδρυτικό μέλος της Παιδαγωγικής Ομάδας για την προώθηση της παιδαγωγικής Φρενέ στην Ελλάδα «Το Σκασιαρχείο» και του πιλοτικού προγράμματος επιμόρφωσης και εφαρμογής της παιδαγωγικής Freinet στην Ελλάδα.

  • Ταυτόχρονη μετάφραση
    • Θα δοθούν βεβαιώσεις συμμετοχής.

…………………………………………………………………..

30.11.2019, 09.00 – 14.30

Β] ΣΤΡΟΓΓΥΛΗ ΤΡΑΠΕΖΑ ΚΑΙ ΕΙΣΗΓΗΣΗ

9.00 – 11.00. Στρογγυλό τραπέζι με θέμα «30 χρόνια από τη Σύμβαση για τα Δικαιώματα του Παιδιού. Τι ακριβώς γιορτάζουμε;»

Αμφιθέατρο THÉO ANGELOPOULOS

Μια συζήτηση για τα δικαιώματα των πιο ευάλωτων προσώπων: των παιδιών μεταναστών/μεταναστριών και προσφύγων, των ασυνόδευτων ανηλίκων, των παιδιών στις διαδρομές του «σωφρονιστικού» συστήματος, των παιδιών των φυλακισμένων, των παιδιών ρομά, των παιδιών που μεγαλώνουν χωρίς ιθαγένεια, των παιδιών στις στέγες ανηλίκων. Ένα στρογγυλό τραπέζι με ανθρώπους που ασχολούνται μ’ αυτές τις θεματικές και γνωρίζουν τα ζητήματα σε βάθος.

Συμμετέχουν:

  • Πάνος Χριστοδούλου, διευθυντής του « Δικτύου για τα Δικαιώματα των Παιδιού»
  • Πάνος Λάμπρου, δημοσιογράφος, συγγραφέας
  • Πέτρος Δαμιανός, διευθυντής του Γυμνασίου – Λυκείου του Ειδικού Καταστήματος Κράτησης Νέων Αυλώνα
  • Κωστής Παπαϊωάννου, εκπαιδευτικός, τ. Γενικός Γραμματέας Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, τ. πρόεδρος του Ελληνικού Τμήματος της Διεθνούς Αμνηστίας, τ. πρόεδρος της Εθνικής Επιτροπής για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου

Συντονισμός: Χάρης Παπαδόπουλος, Συντονιστής Εκπαιδευτικού Έργου, μέλος της Παιδαγωγικής Ομάδας για την προώθηση της παιδαγωγικής Φρενέ στην Ελλάδα «Το Σκασιαρχείο»

11.00 – 11.30. Διάλειμμα

11.30 – 12.30. «Η επαγγελματική ανάπτυξη των εκπαιδευτικών στο πλαίσιο των συνεργατικών συμβουλίων»,με τη Μαρία Παγώνη, Καθηγήτρια Επιστημών της Αγωγής του Πανεπιστημίου της Λιλ. Αμφιθέατρο THÉO ANGELOPOULOS

  • Θα δοθούν βεβαιώσεις συμμετοχής.

………………………………………………………………

Γ] 12.30 – 14.30 «Η ΣΥΜΜΕΤΟΧΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΣΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ», ΠΑΡΑΛΛΗΛΑ ΒΙΩΜΑΤΙΚΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑ:

1. «Ελευθερία και συνεργασία στην τάξη Φρενέ. Η αυτοδιαχείριση της τάξης», Marc Hilger (στα γαλλικά με μετάφραση στα ελληνικά). Αίθουσα Vivier, Κτίριο Α, 1ος όροφος

2. «Δημοκρατική συμμετοχή στην τάξη Φρενέ. Το συνεργατικό συμβούλιο», Γιώργος Μόσχος και Ασπασία Καλησώρα. Αίθουσα Montparnasse, Κτίριο Α, ισόγειο

3. «Ελεύθερη έκφραση στην τάξη Φρενέ. Από το ελεύθερο κείμενο στη σχολική εφημερίδα», Μαρία Καντούρου και Ζωή Μώρου. Αμφιθέατρο Théo Angelopoulos

  • Θα δοθούν βεβαιώσεις συμμετοχής.

Οι ενδιαφερόμενοι εκπαιδευτικοί καλούνται να συμπληρώσουν τη φόρμα συμμετοχής  https://forms.gle/RYMP8McB8ptyYkq9A μέχρι την Τρίτη, 25 Νοεμβρίου 2019, 12.30 μμ.

Οι ενδιαφερόμενοι δηλώνουν στη φόρμα την Δ/νση και το σχολείο τους αν ανήκουν στην Π/θμια εκπ/ση ή στο πεδίο ΑΛΛΟ δηλώνουν το σχολείο τους ή άλλο φορέα όπου ανήκουν. Στο ίδιο πεδίο, μπορούν να δηλώσουν, επίσης, αν είναι μέλη της Παιδαγωγικής ομάδας «Το Σκασιαρχείο».

Συνεργατικά,

Παιδαγωγική ομάδα «Το Σκασιαρχείο»