Πόλη, Λογοτεχνία και Ζώα

Κάνοντας διαδρομές με τα παιδιά στην κοινότητα

Γράφει ο Χαράλαμπος Μπαλτάς

Ο παλιός χρόνος που μας πέρασε στα Εξάρχεια τραγουδήθηκε από τα παιδιά της β’ τάξης του 35ου Δημοτικού Σχολείου πηγαίνοντας στο Γαλλικό Ινστιτούτο για τα μικρά φιλμάκια που παραδοσιακά προβάλλει τις μικρές μέρες του χρόνου. «Πάει ο παλιός ο χρόνος», το τραγούδι μας! Με το καρότσι της υπαίθριας διδασκαλίας που έχει τα βιβλία μας και με το τραγούδι στα χείλη ανηφορίσαμε τη Βαλτετσίου μπαίνοντας σε χώρους πολιτισμού, φύλου και κινηματογράφου. Οι εκδοτικοί οίκοι, το Κέντρο για Θέματα Ισότητας (ΚΕΘΙ), η Ένωση Τεχνικών Κινηματογράφου (ΕΤΕΚΤ) και το (πρώην) 5ο Λύκειο, η σημερινή κατάληψη των προσφύγων, ήταν στο διάβα μας. Οι μικρές ταινίες ήταν μια αποκάλυψη! Όλο ζώα! Και η διαδρομή στην επιστροφή έγινε ένα μαθηματικό πρόβλημα με τις χρονολογίες των κτιρίων! Και μπαίνοντας μέσα τους βλέπαμε πόσο οικεία γίνεται η πόλη!!!

Οι συνελεύσεις που ακολούθησαν έφεραν ένα μικρό παρατηρητήριο των δικαιωμάτων των ζώων  στην τάξη! Η ζωή των γατών είναι μικρή και δύσκολη. Και οι γάτες, αληθινές και λογοτεχνικές, έγιναν η νέα μας εμμονή! Επίσης η καθημερινότητα έχει δημιουργήσει πια ένα πλαίσιο να αντιλαμβανόμαστε αυτά που κάνουμε ως ρουτίνα. Πρωινές μικρές συνελεύσεις στην αυλή, διάλογο για το πρόγραμμα της ημέρας, συμμετοχική παρατήρηση (της πόρτας που θα γίνει βιβλιοθήκη, των πουλιών, των φωνών τους, ρεπορτάζ που θα γίνει γραπτό κείμενο), επίσκεψη στον ταλαιπωρημένο από το χειμώνα μας κήπο (μέσα κι έξω από το σχολείο), μαθηματικά (με συλλογή αποδείξεων και φυλλάδια σούπερ μάρκετ), συνεταιρισμός (με τον κουμπαρά μας που ο πρώτος κλάπηκε), Καραγκιόζη (με τον μπερντέ να μας περιμένει), με τις αλλαγές στην αρχιτεκτονική της τάξης, τη βιβλιοθήκη (με τον δανεισμό να προχωρά), τον κύκλο (συμβούλιο τάξης, συνελεύσεις ζώων και παιδιών, δικαιώματα), τους χάρτες (με γάτες, φακούς για φακό – ιστορίες, ποσταρίσματα) σ’ ότι αναζητούμε γεωγραφικά (σύνορα, προσφυγιά, τουρισμός, ταξίδια, δελτίο καιρού, πόλεις), μουσική (από τη Συντεχνία του Γέλιου και τον Φοίβο), το ραδιόφωνο (κάνοντας σχέδια να στήσουμε έναν πομπό ή να πάμε σ’ ένα στούντιο), τις χειροποίητες εφημερίδες (16/σέλιδο), το τυπογραφείο (καρμπόν, εικονο – ιστορίες, σφραγίδες, γραφομηχανή, πληκτρολόγηση κειμένων) και τις μεγάλες τραπεζαρίες να δουλεύουμε! Μαζί και η συμπερίληψη και η τάξη υποδοχής με την δασκάλα τους Σοφία Λιούλια! Τι άλλο, τις γάτες και την πόλη! Η παιδαγωγική Freinet σ’ όλο της το μεγαλείο: αφή, κίνηση, ζωή, κοινότητα.

Οι παρουσιάσεις στο «Τι νέα;» αφορούν φωτογραφίες με γάτες που τραβούν τα παιδιά και τις φέρνουν στο σχολείο. Τα συναισθήματα έχουνε το πρώτο λόγο. Ζώα και φυτά είναι συναισθηματικός κόσμος των παιδιών, το ασυνείδητο τους! Και συγχρόνως έχουμε καμιά εικοσαριά λογοτεχνικούς γάτους και πολλές πόλεις. Όλες τις πόλεις: την Χωχαρούπα, τη  Λιλιπούπολη, την Ντενεκεδούπολη, την πόλη που άρχιζε από π ή την Κανονικούπολη, την Διαφορετικούπολη, την Γατούπολη και την πόλη που έδιωξε τον πόλεμο!!!!! Και η Ειρήνη η αρχιτεκτόνισσα που έκανε μαζί τους μακέτες είναι αυτή που τα παιδιά αφηγήθηκαν την πόλη τους. Σ’ αυτή την πόλη δεν θέλουν τις βεβηλώσεις των μεγάλων (φωτιές, μολότοφ, καταστροφές), αλλά παιχνίδια, πάρκα, ποδήλατα, φυτά και ζώα! Ζωγραφίζουμε λογοτεχνικές γάτες κι ετοιμαζόμαστε για την πόλη, τα βιβλιοπωλεία για να εκθέσουμε εικαστικές γάτες και το παζάρι βιβλίου για να αγοράσουμε βιβλία για τη βιβλιοθήκη μας!!! Κι επειδή θα βγαίναμε με τις αλκυονίδες μέρες – που ήρθαν τελικά δυο μέρες μετά – μιλήσαμε για την αλκυόνα και κάναμε κάθε μέρα από τότε που γυρίσαμε από τις διακοπές των Χριστουγέννων το δελτίο καιρού, περιμένοντας τις καλές μέρες!!!!!! Κι όλα τα δελτία τα βιντεοσκοπήσαμε να τα προβάλουμε στην τηλεόραση της τάξης μας! Και κάναμε τον πολλαπλασιασμό στα μαθηματικά (και το ένστικτο της ζωής στον μπερντέ) για να αυξηθούν  οι γάτες!!! Και κομπόστ στην υπαίθρια τάξη μας βλέποντας το σιτάρι να μεγαλώνει. Τάξη, αυλή, κοινότητα λοιπόν! Η λογοτεχνία του Χρήστου Μπουλώτη (οι ‘παραμυθένιες ιστορίες’ του, όπως τις αποκαλεί), της Φράνσης Σταθάτου, της Λότης Πέτροβιτς – Ανδρουτσόπουλου, της Άλκης Ζέη, του ΚΕΘΕΑ (Ο Κήπος με τις 11 Γάτες), του Λουίς Σεπουλβέδα, του Θανάση Σκρουμπέλου, του Ναπολέοντα Λαπαθιώτη, του Περικλή Κοροβέση, του Ευγένιου Τριβιζά και των Ρόμπερτ Φίσερ και της Μπεθ Κέλι γίνονται εικαστικοί γάτοι και οι βιτρίνες των βιβλιοπωλείων γκαλερί, για να φιλοξενήσουν τις παιδικές ζωγραφιές και τις επιτελέσεις των κειμένων. Μαζί για ανάγνωση το διήγημα «Το Γατί» (1893) του Μιχαήλ Μητσάκη, το πρώτο κείμενο που μοιράστηκε σε τρεις χιλιάδες μαθητές προκειμένου να τους ευαισθητοποιήσει στο να μην κακομεταχειρίζονται τις γάτες. Ο τόπος του, η Νεάπολη των Εξαρχείων. Μια καινούρια διαδρομή χαράζει την αυγή της καινούριας μέρας. Οι γραμμές, όπως μας λέει κι ο Freinet, μετακινούνται πάλι. Οι δρόμοι είναι έτοιμοι, νέοι ανοίγουν, αλλά μας περιμένουν να τους καταλάβουμε.

   Η μέρα ήρθε. Το ημερολόγιο δείχνει 31 Ιανουαρίου 2019. (Στις 29 μιλήσαμε για τη γιορτή της ρητορικής και κανμε προβες στο συμβούλιο για τον καλό ρήτορα). Πρώτα – πρώτα φάγαμε την βασιλόπιτά μας με το φλουρί να το κερδίζει ο Αντνάν. Η μέρα της εξόδου μας βρήκε «έτοιμους από καιρό»: ομπρέλες, βροχές και κύκλος του νερού που κάναμε στην τάξη βγήκαν στο δρόμο! Όπως τα ουσιαστικά του Κένεθ Κωχ στο ποίημά του που τόσο δουλεύουμε μ’ αυτό στο σχολείο! Η φύση, ένα φτωχό απομεινάρι του πολιτισμού. Μαζί μας η Μαρλέν από τους γονείς και η Σοφία. Η πρώτη δράση ήταν στην οδό Κωλέττη με τους λογοτεχνικούς γάτους: τον Μαρμελάδα και τον Μιξ στις εκδόσεις «Όπερα», την τελευταία μαύρη γάτα του Τριβιζά στον «Μαύρο Γάτο» και τους λογοτεχνικούς γάτους που φιλοξένησαν στην βιτρίνα τους οι εκδόσεις «Αλεξάνδρεια». Το τραγούδι μας; Ο Μπελάς κι ο Ρουμποτύρης, οι γάτοι του Τ.Σ. Έλιοτ (σε μετάφραση της Παυλίνας Παμπούδη), σε μουσική της δασκάλας του σχολείου, της κύριας Μίνας. Και μετά στην Εμμανουήλ Μπενάκη, η Σύλβα μας περίμενε στις εκδόσεις «Ψυχογιός». Πολύ πρόθυμα το βιβλιοπωλείο μας άφησε να ψάξουμε να την βρούμε και να διαβάσουμε αποσπάσματα από το βιβλίο, με τη Σύλβα και την Φραγκίσκη, της Φράνσης Σταθάτου «Μυστήρια, μαγικά και μάγια στη μεγάλη πόλη» (2013) – μαθήτριας του σχολείου μας το 1945. Η Βαρβάρα, η υπάλληλος του βιβλιοπωλείου, μας είπε να ξανάπαμε. Πολύ καλή ιδέα! Ο Νίκος Πιλάβιος, ο «παραμυθάς», ήταν μαθητής του σχολείου μας κι είναι μια καλή ευκαιρία να τον συναντήσουμε σ’ αυτό τον χώρο που εκδίδονται τα βιβλία του. Κι από εκεί στο ταχυδρομείο! Εκεί κάναμε μάθημα την ιστορία του ταχυδρομείου και ρίξαμε το γράμμα μας για να συμμετέχουμε σ’ ένα διαγωνισμό της παιδικής εφημερίδας από τις εκδόσεις «Μεταίχμιο» που διοργανώνεται από το «Δίκτυο για τα δικαιώματα του παιδιού». Ταχυδρομούμε γράμματα κάθε τόσο (κι έχουμε και ταχυδρόμους στην τάξη). Κάναμε μαθηματικά με νοερούς υπολογισμούς, μας κέρασαν γραμματόσημα και πορτοκαλάδες κι αγαπηθήκαμε από τους μεγάλους. Πόσο αγαπά η κοινωνία τα παιδιά! Πόσο χαίρετε να τα βλέπει στο δρόμο! Όχι όπως παλιά που τα έβλεπε στο δρόμο και αισθανόταν ότι έχουν πάρει «λάθος δρόμο»! Πώς αλλάζουν οι καιροί!!

Κι από εκεί στην Πλατεία Αντίστασης (Κοτζιά) για το παζάρι του βιβλίου. Στο δρόμο βρήκαμε δυο αληθινούς γάτους να είναι στην αρχή της Αιόλου και τους φωτογραφίσαμε. Βιβλία παντού! Τα παιδιά διάλεξαν τα βιβλία για τη βιβλιοθήκη της τάξης (το σχολείο έχει, αλλά δεν την χρησιμοποιεί, ούτε μπήκε στο δίκτυο βιβλιοθηκών των σχολείων δημοτικής εκπαίδευσης) και πήραν και βιβλία για τα ίδια. «Διαβάσαμε» τίτλους, περιλήψεις, «αυτιά», ράχες, εκδόσεις, περιεχόμενα, αισθητική, σχήματα, χρώματα, εικόνες, θέματα. Και βρήκαμε κι άλλες γάτες! Και γυρίσαμε στο σχολείο. Το καρότσι μας γέμισε βιβλία. Στο δρόμο οι άνθρωποι μας μιλούσαν με αγάπη. Είδαμε την Μαρία, τον Αβραάμ και τον Τρύφωνα. Κι είπαμε να περιμένουμε στην τάξη τον συγγραφέα Θανάση Σκρουμπέλο με τον γάτο του, τον «Κλόουν – Μαλόουν» – παιδικό του βιβλίο από τις εκδόσεις «Τόπος» που έχουμε στη γειτονιά μας. Και να ζωγραφίζουμε γάτες λογοτεχνικές σ’ ένα κόσμο που λιγοστεύουν, υποφέρουν και τα βγάζουν δύσκολα.

Και να ξαναβγούμε στην κοινότητα να τις βρούμε πάλι, αυτές κι άλλες, όπως του Χρήστου Μπουλώτη και του ΚΕΘΕΑ που δεν είναι λίγες! Θα έχουν πολλαπλασιαστεί κι εμείς θα ξέρουμε και προπαίδεια! Και μερικές στο σπίτι του Λαπαθιώτη θα τις ταΐσουμε κι όλας!

Ο Χαράλαμπος Μπαλτάς είναι δάσκαλος του 35ο Δημοτικού Σχολείου Αθηνών και μέλος της Παιδαγωγικής Ομάδας «Το Σκασιαρχείο». babisbaltas1@gmail.com     

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Google photo

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s