Πόλη, Λογοτεχνία και Βιβλιοθήκη

Κάνοντας με τα παιδιά διαδρομές στο κέντρο της Αθήνας

Χαράλαμπος Μπαλτάς

Με τα παιδιά της β’ τάξης του 35ου Δημοτικού Σχολείου Εξαρχείων συνεχίσαμε μετά τις γάτο – διαδρομές τα συλλογικά, τα ατομικά και τα διαφοροποιημένα πλάνα εργασίας: τις συνελεύσεις μας (συμβούλιο τάξης, συνέλευση των ζώων), την αρχιτεκτονική (διαμόρφωση των εισόδων του σχολείου, εργαστήρια), τον κήπο (φυτέματα, κομπόστ, υπαίθρια τάξη), τα μαθηματικά (περίμετρος, αποδείξεις, κατάλογοι Σούπερ Μάρκετ, προβλήματα 4 πράξεων), τη λογοτεχνία (δανειστική βιβλιοθήκη τάξης, βιβλιοπωλεία, τραγούδια για το δρόμο), το τυπογραφείο (ελεύθερα κείμενα, εθνικό τυπογραφείο, εφημερίδα), την αλληλογραφία (40ο Δημοτικό, Μονοθέσιο Ιωαννίνων, γράμματα της Ρόζας, αινίγματα για τη Σφίγγα), το συνεταιρισμό και τον γάτο τον Μέλβιλ που χάθηκε (και βρέθηκε). Ο Χανς Κρίστιαν Άντερσεν είχε την τιμητική του με την προβολή της ταινίας «Ο νεαρός Άντερσεν» (2005) του Ρούμλε Χάμερικ. Συγχαρητήρια και στο «Νεανικό Πλάνο» για τις ταινίες που φέρνει! Σε ερωτήση πως τον φαντάζονταν, πριν την προβολή, τα παιδιά τον θεωρούσαν πλούσιο, με ευτυχισμένα παιδικά χρόνια και με μεγάλες βιβλιοθήκες και πολλά ποδήλατα. Η ταινία λειτούργησε ως κριτική και ταξική συνειδητοποίηση στον τρόπο που βλέπουν τα παιδιά τον εαυτό τους στην αναπαραγωγή του κυρίαρχου τρόπου παραγωγής. Η φτώχεια και η δημιουργικότητα μπορούν να συσχετιστούν!

Εξάλλου αυτό είναι και το διακύβευμα στην παιδαγωγική Freinet. Η καινούρια μας διαδρομή αφορούσε στην δανειστική (και χαριστική) βιβλιοθήκη του Δικτύου για τα Δικαιώματα του Παιδιού και το 54ο Δημοτικό Σχολείο στην Πλατεία Βάθη. Θα ξεκινούσαμε με την κινητή βιβλιοθήκη μας (το καρότσι), θα φανταζόμασταν άλλη μια φορά την πόρτα που θα γίνει βιβλιοθήκη στην είσοδο της Σουλτάνη, θα παίζαμε με τις μεικτές ομάδες αγοριών και κοριτσιών ποδόσφαιρο στην αυλή και θα προβάραμε τα τραγούδι μας στο κυπαρίσσι του σχολείου μας, το σύμβολο της υπαίθριας διδασκαλίας. Κι αν προλαβαίναμε και στο Πολυτεχνείο πάλι λίγη μπάλα. Η Σοφία Λιούλια, η τάξη υποδοχής για την συμπερίληψη που τόσο θέλουμε στις εξόδους, όπως πάντα μαζί μας!

Κι έτσι ξεκινήσαμε! Στο δρόμο μας είδαμε τον παλαιοβιβλιοπώλη μας κύριο Παναγιώτη και τραγουδούσαμε τα τραγούδια της Αργυρώς Κοκορέλη, «Φλερτ» από το βιβλίο της «Παιχνίδι με τα όνειρα» (2004), της Έλλης Αλεξίου («το σχολειό» από τη συλλογή «Τραγουδώ και Χορεύω» (1983) με τη δασκάλα της μουσικής, την κυρία Μίνα)  και του Φοίβου Δεληβοριά («Ένας ίσον κανένας»). Μπήκαμε στο σπίτι της Σοφίας Βέμπο για να θυμηθούμε την περσινή μας έξοδο και διασχίζαμε τους δρόμους για να βρεθούμε στο  Διαπολιτισμικό Γυμνάσιο κι από εκεί στη βιβλιοθήκη του Δικτύου. Η συνεργασία με το Δίκτυο κρατά από το 2010. Αλλά με τα παιδιά της β’ τάξης από πέρυσι δανειζόμασταν βιβλία. Ο ταχυδρόμος μας ήταν ένας μαθητής της τάξης. Κι ήρθε η ώρα για όλα τα παιδιά. Με τη διαδρομή τα παιδιά πια έχουν όλα κάρτες μέλους για τον δανεισμό. Και τους χαρίστηκαν και βιβλία για τη βιβλιοθήκη τους! Και μπορούν εξατομικευμένα με τη δράση μας να πηγαίνουν να δανείζονται βιβλία! Η Φωτεινή μας υποδέχθηκε με τον καλύτερο τρόπο. Μίλησε για το βιβλίο, τα χαρακτηριστικά του, την ταξινόμησή του, την βιβλιοθηκονομία και το τι σημαίνει να είσαι βιβλιοθηκάριος. Και τα παιδιά διάβασαν βιβλία και δικαιώματα αδιαίρετα. Είχαμε ετοιμαστεί για την «Χαριστική  Βιβλιοθήκη» (Πατάκης 2018) των Αντώνη Παπαθεοδούλου και Δικαίου Χατζηπλή. Ο τελευταίος μίλησε μαζί μας, με τις δυνατότητες της τεχνολογίας από μακριά. Τι όμορφα που ζήσαμε τη συνομιλία μαζί του! Και η πορτοκαλάδα που έπεσε πάνω στα δικαιώματα μας έκανε να πούμε «Τα δικαιώματα του παιδιού μυρίζουν πορτοκάλι»!

Και μετά ήρθε ο δάσκαλος ο Φώτης με τα παιδιά να μας πάνε στο σχολείο τους, στο 54ο στην πλατεία Βάθη. Είχαμε συναντηθεί την ημέρα των Δικαιωμάτων του Παιδιού στο Υπουργείο Πολιτισμού και στο Επιγραφικό Μουσείο κι είχαμε ξεναγήσει τα παιδιά στην κινητή βιβλιοθήκη, το καρότσι μας με τα βιβλία της γειτονιάς. Κι είπαμε να συναντηθούμε από κοντά. Κι ήρθε η φωτεινή μέρα!

Πήγαμε στο σχολείο κι εκεί μας περίμενε και η άλλη δασκάλα, η Κατερίνα, μαζί με τα παιδιά. Κι ανεβήκαμε στη σκηνή της τάξης, σ’ αυτό το χώρο που μυρίζει θέατρο. Και τα παιδιά θεατρικά μας υποδέχθηκαν! Και μας μίλησαν για την κλιματική αλλαγή που ετοιμάζουν ως δράση για ευαισθητοποίηση. Κι εμείς τους τραγουδήσαμε και τους φέραμε ένα δώρο. Ήταν τα βιβλία της Αργυρώς Κοκορέλη που ήταν μαθήτρια του σχολείου τους. Και κάναμε θέατρο το βιβλίο της «Η ζωή με τον πατέρα» (Κέδρος 1987). Τα δύσκολα χρόνια του εμφυλίου, η Πάτρα, ο εξόριστος πατέρας, η Αθήνα του 1949, ο δάσκαλος με την βέργα και η αγαπημένη δασκάλα που τελικά όμως υποχρεωμένη ίσως, μίλησε εναντίον των πολιτικών πεποιθήσεων που είχε ο πατέρας της. Η ήττα των κομουνιστών και η αναγέννηση του παρελθόντος με τα σύγχρονα μάτια αυτών που ξαναδιαβάζονται μέσα από την ιστορία, όπως και των παιδιών οι σκέψεις που ακούν παράξενα πράγματα για τον μπαμπά που απουσιάζει σήμερα από το σπίτι δημιουργούσαν μια ατμόσφαιρα. Και χορέψαμε το τραγούδι των παιδιών του Φώτη και της Κατερίνας που ετοίμασαν για την κλιματική αλλαγή. Και προτρέψαμε το σχολείο να καλέσει την Αργυρώ μεγάλη πια – υπεύθυνη ως το 2010 στο παιδικό τμήμα των Ελληνικών Γραμμάτων –  να γνωρίσει αυτά τα παιδιά και να μιλήσει για τα παιδικά της χρόνια στο σχολείο. Για να γίνεις συγγραφέας, όπως ο Άντερσεν, δεν χρειάζεται να έχεις ευτυχισμένα παιδικά χρόνια. Το αντίθετο!

Κι από εκεί ξανά στο Διαπολιτισμικό Γυμνάσιο, τον επαγγελματικό χώρο με τζάμια ενός μπαμπά – παιδιού της τάξης και μετά στα μουσεία, αρχαιολογικό και επιγραφικό. Στο αρχαιολογικό μουσείο, στον εξωτερικό χώρο,  κάναμε το παιχνίδι των αινιγμάτων με την Σφίγγα και τον Οιδίποδα. Η κυβέρνηση των παιδιών περνά κι αυτή μέσα από τη Σφίγγα! Η Σοφία είχε ετοιμάσει την δουλειά και κάναμε ένα δρώμενο που οδήγησε τα παιδιά να σκεφτούν την ιδανική πόλη τους με τα βαμμένα δέντρα και τις πισίνες της. Και να σκεφτεί κανείς ότι στον μεσοπόλεμο λίγο πιο πάνω από εκεί που ήμασταν, γωνία Λεωφόρου Αλεξάνδρας και Πατησίων, είχαμε πισίνες για τα παιδιά που έμεναν στην πόλη το καλοκαίρι! Και υπαίθριο σχολείο στο Πεδίο του Άρεως!

Κι από εκεί στο επιγραφικά μουσείο να μας περιμένει η κυρία Γιάννα να μας βάλει μέσα και να δούμε «Τα ίχνη της γραφής», μια μέρα ανοιχτή στην κοινότητα, μαζί με την ταινία της Μαργαρίτας Μαντά, «Οι φύλακες του χρόνου» (2002). Μαζί της είχαμε συνεργαστεί με το πρόγραμμα «Πνοές Ανέμων» τον Οκτώβριο του 2018 και με την Μαργαρίτα με το «Σκασιαρχείο» για την Άλκη Ζέη πάλι τον Οκτώβριο του 2018!

Βγαίνοντας από τον σκοτεινό θάλαμο του μουσείου το «Ακροπόλ» απέναντι έμοιαζε να είναι η οπτασία που μας κυνηγούσε συνεχώς σ΄ όλη τη διαδρομή, για να φιλοξενήσει προσεχώς την παιδική ηλικία. Και η Τοσίτσα να γίνει μια μεγάλη παιδική χαρά! Η βεβήλωση του χώρου από τα παιδιά να λάβει χώρα στο κέντρο της Αθήνας και στο Πεδίο του Άρεως με την (μελλοντική) βιβλιοθήκη του. Κι όλος ο Μάιος να είναι με την πλανόδια βιβλιοθήκη του Δικτύου στο Πεδίο του Άρεως ο συμμετοχικός σχεδιασμός των παιδιών για την διαδρομή τους στα δικαιώματα. Ο δρόμος για το σχολείο ανοιχτός. Αργοπορημένοι. Όμως φτάνουμε. Αλλά αυτό είναι και το φετινό μήνυμα της ΙΒΒΥ: διαβάζω σημαίνει πάω αργά. Μέρες περιπάτου του βιβλίου που είναι στις 20/4 για μικρούς και μεγάλους! (Επ)ανάσταση ανοιξιάτικη, πασχαλιάτικη, (πρώτο) μαγιάτικη, παντού!

Ο Χαράλαμπος Μπαλτάς είναι δάσκαλος στο 35ο Δημοτικό Σχολείο Εξαρχείων και μέλος της Παιδαγωγικής Ομάδας «Το Σκασιαρχείο».  babisbaltas1@gmail.com

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s