Δράσεις

Υπαίθρια διδασκαλία και Κοινότητα

20180613_115135

Υπαίθρια διδασκαλία και Κοινότητα

Αφισοκολλώντας (σ)την πόλη με τα παιδιά

 

Χαράλαμπος Μπαλτάς

Η τελευταία μας έξοδος με τα παιδιά της α’ δημοτικού του 35ου Δημοτικού Σχολείου Εξαρχείων έγινε στις 13/6/2018. Όπως κάθε Τετάρτη έτσι κι αυτή ακολουθήσαμε τους δρόμους της πόλης, έχοντας μαζί μας τα (δωρεάν) τυπώματα της εφημερίδας τοίχου «Τ’ αετόπουλα» (2018) από το Εθνικό Τυπογραφείο.

Ολοκληρώνοντας για φέτος τη σχέση μας με την κοινότητα η αφίσα έχει ένα ιδιαίτερο ρόλο στη γειτονιά μας, καθώς συμπυκνώνει τη δημόσια σφαίρα, τη συνύπαρξη, την ορατότητα των παιδιών και τη διαμαρτυρία. Τα παιδιά – αφισοκολλητές, να μια ιδέα από τα κοινωνικά κινήματα της πόλης! (περισσότερα…)

Advertisements

20/6, Ημερίδα στην Κόρινθο

<4D6963726F736F667420576F7264202D20C7CCC5D1C9C4C120CACFD1C9CDC8C

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΗΜΕΡΙΔΑΣ:

‘‘ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟΙ ΨΗΛΑΦΙΣΜΟΙ ΓΙΑ ΕΝΑ ΣΥΝΕΡΓΑΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ’’

    ΤΕΤΑΡΤΗ 20 ΙΟΥΝΙΟΥ 2018                 

4ο ΓΕΛ. ΚΟΡΙΝΘΟΥ

 

8.30 – 9.00:   Προσέλευση συμμετεχόντων

9.00 – 9.10:   Εισαγωγή –Χαιρετισμός Συμβούλων 1ης και 4ης Εκπ. Περιφέρειας Πρωτοβάθμιας Εκπ. Κορινθίας

Εύη Κρέπς, Βάιος Γκρίτσιος

9.10 – 9.30:   ‘‘Προωθώντας εργαλεία συνεργατικής παιδαγωγικής και δημοκρατικής κουλτούρας στο ελληνικό σχολείο. Η αποτίμηση του πιλοτικού προγράμματος ’’

Δέσποινα Καρακατσάνη, Τμήμα Κοινωνικής και Εκπαιδευτικής Πολιτικής,  Παν. Πελοποννήσου

9.30 – 9.50:   ‘‘Η Πρόσληψη της Π. Φρενέ στην Ελλάδα: Τυπογραφείο-Βιβλιοθήκη’’

Μπάμπης Μπαλτάς ,  εκπαιδευτικός

  1. 50 – 10.30: ‘‘Συμβούλιο –Διασχολική Αλληλογραφία – Ελεύθερο Κείμενο’’

Ασπασία Χαρλαμπίτα, Κατερίνα Παούρη, εκπαιδευτικοί

10.30 – 10.50:   ‘‘Θεωρητικό Πλαίσιο Παιδαγωγικής Φρενέ και Θεσμικής  Παιδαγωγικής’’

Εύη Γάτου, εκπαιδευτικός

10.50 – 11.10:   Διάλειμμα

11.10 – 11.30:   ‘‘Εφαρμογή Πρακτικών της Π. Φρενέ στο 132 Δημ. Σχολείο Αθηνών’’

Κλεάνθης Βουλαλάς, εκπαιδευτικός

11.30 – 11.50:   ‘‘Αρχιτεκτονική : Τάξη, Αυλή, Κοινότητα’’

Μπάμπης Μπαλτάς, εκπαιδευτικός

11.50 – 12.30:   ‘‘ Έξοδος στην Κοινότητα’’

Νατάσσα Δίπλα, εκπαιδευτικός

12.30 – 12.45:   ‘‘Αποτίμηση των  δράσεων  για την διάχυση της Π. Φρενέ στην Κόρινθο’’

Θεοδωρακοπούλου Δήμητρα, Τσαμπουράκη Αγγελική ,  εκπαιδευτικοί

12.45 – 13.00: ‘‘Συμβούλιο τάξης και τι νέα’’

Παυλίνα Νικολοπούλου

Τμήμα Κοινωνικής και Εκπαιδευτικής Πολιτικής,  Παν. Πελοποννήσου

13.15:   Κλείσιμο Ημερίδας

Τυπογραφείο και Παιδαγωγική

Ta_aetopoula_FINAL-1

 

Μετά το σχολικό έντυπο «Οι Φιλίες των παιδιών» (2008/2013), «Τα παιδιά – πουλιά των Εξαρχείων» (2013), το λογοκριμένο αναγνωστικό «Οι Φιλίες των παιδιών» (2014), και την εφημερίδα «Παιδική Ελευθερία» (2017), φέτος εκδίδουμε την εφημερίδα τοίχου  «Τ’ αετόπουλα» (2018), με τα παιδιά της α’ τάξης του 35ου Δημοτικού Σχολείου Αθηνών.

Οι ιδέες του Celestin και της Elise Freinet είναι μια διαρκής πρόκληση να δούμε στην πράξη το ελεύθερο κείμενο, την αλληλογραφία, το τυπογραφείο, τα συλλογικά πλάνα εργασίας, το «Τι νέα;», το συμβούλιο τάξης, την βιβλιοθήκη, τον σχολικό κήπο, την παιδαγωγική της αυλής (υπαίθρια διδασκαλία) και τις εξόδους στην κοινότητα.

Δουλεύοντας στην τάξη τα γράμματα (σφραγίδες, μαγνητικά ή  χάρτινα, πόστερ, εφημερίδες) κι έχοντας καρμπόν (σαν το «Ψύλλο» (1990) του Δημήτρη Σπύρου) και γραφομηχανή, αρχίσαμε να παράγουμε ιστορίες (φακό – ιστορίες ή εικονο – ιστορίες),  στίχους (ποιήματα), παραγράφους και μικρά βιβλία (το πρώτο τυπογραφείο του Freinet). Και επισκεφτήκαμε και το Εθνικό Τυπογραφείο (δίπλα στο σχολείο μας) όπου εκεί κάναμε το  τύπωμα για να αφισοκολλήσουμε τη γειτονιά των Εξαρχείων (με 2 πόστερ 35Χ50).

Επίσης με την αλληλογραφία μας λάβαμε και την εφημερίδα του 40ου Δημοτικού Σχολείου Αθηνών «Το 40ο Express». Τα παιδιά γοητεύτηκαν. Έχει πρωτοσέλιδο τον πρώτο μικρό εφημεριδοπώλη στο βαγόνι ενός τρένου, τον Τόμας Έντισον!  Με την σειρά μας θα την στείλουμε κι εμείς!

Τα παιδιά ταχυδρόμοι και αφισοκολλητές λοιπόν!!! Για την σχολική εφημερίδα μας τοίχου «Τ’ αετόπουλα» (2018) έχουμε δύο σελιδοποιήσεις, μία που την μοιραζόμαστε με τα παιδιά και τους γονείς μέσα στο σχολείο και μία για τη συμβολή μας στη δημόσια σφαίρα του σχολείου της κοινότητας, για το οποίο (συν) εργαζόμαστε χρόνια τώρα. Αυτό το δεύτερο τύπωμα είναι με 2 πόστερ τα οποία εν συνόλω κάνουν ένα τυπογραφικό χαρτί (1Χ0,70). Το περιεχόμενο στις 2 σελιδοποιήσεις είναι διαφορετικό, αλλά το πνεύμα το ίδιο! Καλή ανάγνωση στους δρόμους της πόλης! Η γειτονιά μας προσφέρεται με την κουλτούρα της για οπτικό αλφαβητισμό στους τοίχους της!!!! (Χαράλαμπος Μπαλτάς, 6/6/2018)

Κατεβάστε την εφημερίδα τοίχου σε μορφή pdf από εδώ Ta_aetopoula

Το «Σκασιαρχείο» και στη Μυτιλήνη!

Μυτιλήνη

Γράφει η Ασπασία Καλησώρα

Πριν λίγες μέρες είχα τη χαρά να επισκεφτώ ξανά το αγαπημένο μου νησί με αφορμή ένα διήμερο κύκλο επιμορφώσεων στην Παιδαγωγική Freinet!

Ήταν μια συνάντηση αλλιώτικη…γιατί ήταν στη Μυτιλήνη! Στον τόπο που πάντα ανοίγει μια ζεστή αγκαλιά σε όλους τους ανθρώπους του κόσμου και σε κάθε τους πέρασμα! (περισσότερα…)

Υπαίθρια διδασκαλία και Αρχιτεκτονική

20180523_112325.jpg

Αναζητώντας ένα σπίτι να μείνουμε

Χαράλαμπος Μπαλτάς

Με τα παιδιά της α’ τάξης του 35ου Δημοτικού Σχολείου Εξαρχείων στις 23/5/2018 πήραμε πάλι τους δρόμους της γειτονιάς. Δουλεύοντας το τρίπτυχο τάξη – αυλή – κοινότητα αφιερώσαμε λίγο χρόνο στην υπαίθρια βιβλιοθήκη μας για να μοιραστούμε μεταξύ μας σε κουβάδες που πήραμε μαζί μας πολύτιμα υλικά από μια δωρεά (παιχνίδια, μινιατούρες, ζώα, μικρόκοσμοι που αγαπούν τα παιδιά). Αυτό τον χώρο με τη σκάλα, τον πλάτανο, τα φυτά μας, το παγκάκι, τα ποδήλατα και τις παλέτες που ονομάζουμε «θρανία της άνοιξης» ή «η τάξη στον πλάτανο» ή «η υπαίθρια βιβλιοθήκη του σχολείου», ή «η λοξή τάξη», πρόσφατα τον ανανεώσαμε βάφοντας τα υλικά του. Όλοι μαζί, γονείς και παιδιά! Και τον απολαμβάνουμε για τα μαθήματα (την Μελέτη Περιβάλλοντος, τα Μαθηματικά και τη Γλώσσα), για το φαγητό (κάθε Πέμπτη), για τη ζωγραφική, για τον χορό, για την ποίηση (πάνω στις καρέκλες), για την ανάγνωση των βιβλίων ή την εκπαίδευση στις φωνές των πουλιών.

Ετοιμαζόμαστε εξάλλου και για την 1η Ιουνίου να γίνουμε «παιδιά – πουλιά», τη μέρα που περίπου τρεις δεκάδες ταράτσες θα συντονιστούν με τους μουσικούς τους και θα κάνουμε τα πουλιά! (μαζί με τη Βάσια Παρασκευοπούλου και το βιβλίο της «Το φτεράκι» (2016), που αγαπάει να κινείται). Ποίηση και  Αρχιτεκτονική παντού με την βοήθεια του Πάρη και της Πανδώρας!

20180523_125957

Μαζί μας επίσης στο ραντεβού και οι αρχιτεκτόνισσες, όπως κάθε Τετάρτη (Βάσια, Ειρήνη, Μαρίνα)! Τραγουδώντας τους «δώδεκα μήνες αθλητές» της «Λιλιπούπολης», με κόρνες και ξεφωνητά φτάσαμε στο Πολυτεχνείο για να κάνουμε τα γενέθλια της Αννούλας (από το βιβλίο της Ζωρζ Σαρή, «Τα γενέθλια» (1977). Απλώσαμε σχοινιά, μανταλάκια και φωτοτυπίες, γράψαμε ευχές κι είπαμε ελληνικά και αλβανικά τα χρόνια μας πολλά (να ζήσεις Αννούλα και χρόνια πολλά…).

Μετά μας περίμενε η βιβλιοθήκη της αρχιτεκτονικής όπου αναζητήσαμε τίτλους που αφορούν σπίτια. Είχαμε βγει έξω από το σχολείο και ψάχναμε ένα σπίτι (με τα πολύτιμα υλικά μας ως πρόσφυγες)! Είδαμε πολλά σπίτια (πέτρινα, μοντέρνα, κοντά στη θάλασσα ή στο βουνό). Και μετά πήγαμε στο μουσικό τμήμα (όπου εργάζεται ο κύριος Γιώργος,  μπαμπάς μιας μαθήτριας), όπου τα παιδιά έκαναν χρήση όλων των οργάνων μέσα σε κλίμα ευφορίας. Κι ύστερα στα καμαρίνια που έχουν οι αρχιτεκτόνισσες να δουν τα παιδιά το χώρο τους!

20180523_110111

Αποχαιρετήσαμε την μικρή Αννούλα και πήραμε το δρόμο της Σολωμού. Το Ελληνικό Συμβούλιο για τους Πρόσφυγες ήταν στο δρόμο μας. Το προσπεράσαμε για να πάμε στην «Πυξίδα», όπου μας περίμενε ο Θάνος και η συγγραφέας Χριστίνα Φραγκεσκάκη. Γύρω από ένα τραπέζι τα παιδιά άρχισαν να ζωγραφίζουν το σπίτι που ονειρεύονται. Και μετά ένα μεγάλο εργαστήριο που αφορούσε τη δική τους ματιά για το «τι είναι» το σπίτι γι’ αυτά. Η ανάγνωση του βιβλίου της «Ζωγράφισέ μου ένα σπίτι» (2017) συμπλήρωσε αυτή τη ματιά. Κι όταν τελείωσε το εργαστήριο στο ερώτημα, στον υπεύθυνο του χώρου, τον Θάνο, πόσο καιρό κάνουν να βρουν ένα σπίτι οι πρόσφυγες, η απάντηση ήταν «πολύ, πάρα πολύ». Κι αυτό σήμαινε ως κατακλείδα όλο τον αναστοχασμό για την ασφάλεια του σπιτιού και την απώλειά της. Μια σκηνή που ήταν δίπλα ανοιχτή ήταν η ευκαιρία να μπουν όλα τα παιδιά μέσα!! Ένα σπίτι ακόμα για άστεγους και ξε – σπιτωμένους!

Και με τη Χριστίνα Φραγκεσκάκη και το καρότσι μας (την κινητή βιβλιοθήκη), πήγαμε στο κτίριο πάλι, εκεί που ξεκινήσαμε. Η μάθηση είναι από κτίριο σε κτίριο, στο δρόμο, στην υπαίθρια βιβλιοθήκη μας και στην κινητή, στην κοινότητα και στη συνομιλία με τον κόσμο των μεγάλων. Αυτό είναι το σχολείο της κοινότητας. Η κοινότητα έδειξε πάλι την αγάπη της για τα παιδιά σ’ όλους τους χώρους που μπαινόβγαιναν. Γιατί αυτό έκαναν τα παιδιά. «Βεβήλωναν» με τον δικό τους τρόπο τους χώρους.

20180523_121507

Και ο μπερντές στην τάξη, έτοιμος να τα δεχθεί (κουδούνι, φως, φιγούρες, cd – player), τα περίμενε για μια ακόμη εμπειρία συνύπαρξης για τα αισθήματα του Καραγκιόζη, όχι για την Αγλαΐα, αλλά για τη Βεζυροπούλα! Η αντίθεση φτώχειας και πλούτου υπερκεράστηκε και από άλλες αντιθέσεις!!!! Η παράγκα όμως και το Σεράι είναι ισχυρά σύμβολα σπιτιών για τη σύγκρουση των δυο κόσμων. Η Χριστίνα έβλεπε για άλλη μια φορά το σχολείο που το βλέπει σχεδόν 10 χρόνια κι ενθουσιάστηκε με τον μπερντέ, λέγοντας «πόσο εμπνέει τα παιδιά να οδηγηθούν στην έκφραση αυτή η σχέση φωτός/ σκιάς». Και η επωδός της ήταν πως «αυτό είναι ανάγνωση και πόλη», πως έτσι διαβάζουμε την πόλη, με το καρότσι, τα βιβλία και την υπαίθρια διδασκαλία. Έτος βιβλίου για την Αθήνα που είναι φέτος!  Και να συμπληρώναμε  για τη σχέση της τέχνης με τη ζωή και το δίστιχο του Γιώργου Σεφέρη που ήταν κι αυτός ο ποιητής στη γειτονιά μας (Μαυρομματαίων και Κυβέλης): «τα σπίτια που είχα μου τα πήραν/ πόλεμοι, χαλασμοί, ξενιτεμοί».

20180523_103814

 

Ο Χαράλαμπος Μπαλτάς είναι δάσκαλος στο 35ο Δημοτικό Σχολείο Αθηνών, συντάκτης στο περιοδικό «Παιδεία και Κοινωνία» (2015/2018) και μέλος της Παιδαγωγικής Ομάδας «Το Σκασιαρχείο – Πειραματικοί Ψηλαφισμοί για ένα Σχολείο της Κοινότητας». babisbaltas1@gmail.com

Υπαίθρια διδασκαλία και Τυπογραφία

20180516_105157

Κάνοντας διαδρομές στην πόλη με τα παιδιά

Χαράλαμπος Μπαλτάς

Με τα παιδιά της α΄ τάξης του 35ου Δημοτικού Σχολείου Αθηνών πήραμε πάλι τους δρόμους την Τετάρτη 16/5/2018. Αυτή τη φορά πάλι για μια ακόμη διαδρομή, με το καρότσι μας γεμάτο με την παιδική λογοτεχνία της γειτονιάς, τις αρχιτεκτόνισσες (Βάσια και Ειρήνη), τα κείμενά μας για την έκδοση της εφημερίδας τοίχου που ετοιμάζουμε και τα τραγούδια μας. Η κόρνα μας, οι καρακάξες με τη φωλιά τους στο κυπαρίσσι του σχολείου και οι φωνές των παιδιών, μ’ ένα σκοπό μας έκαναν παιδιά – πουλιά, τραγουδώντας Λιλιπούπολη (12 μήνες αθλητές). Οι δρόμοι μας Κωλέττη και Καποδιστρίου, δυο άνθρωποι από τα επαναστατικά χρόνια και μια περίπλοκη σχέση.

Πρώτος σταθμός τα βιβλιοπωλεία μας (Opera και Αλεξάνδρεια), το «Τυπογραφείο» μας (με το οποίο συνεργαζόμαστε 10 χρόνια τώρα, εκδίδοντας τις «Φιλίες των παιδιών» (2008/2014) και τόσα άλλα έντυπα) και μετά η Καίτη Φλώρου («Η βασίλισσα της γραφομηχανής» που έγινε φιλμ το 2015 από τον Προκόπη Δάφνο και της κάναμε και αφιέρωμα στο σχολείο πέρυσι!). Παρεμπιπτόντως, στην τάξη μας έχουμε γραφομηχανή (να είναι καλά «ο σκόρος») και γράφουμε τις πρώτες μας λέξεις!

Και μετά το Εθνικό Τυπογραφείο. Στα χρόνια του Καποδίστρια το τυπογραφείο έκανε μια διαδρομή σε πέντε πόλεις πριν φτάσει στην Αθήνα: Καλαμάτα, Κόρινθος, Ύδρα, Ναύπλιο, Αίγινα. Και να μην ξεχάσουμε και τον τυπογράφο μας τον Μάγιερ στο Μεσολόγγι με τις ανεπανάληπτες σκηνές του Νίκου Κούνδουρου στην ταινία του «Μπάιρον: η μπαλάντα ενός δαιμονισμένου» (1992). Τα παιδιά στη χώρα μας μαθαίνουν τυπογραφία για πρώτη φορά στο Ορφανοτροφείο της Αίγινας το 1830. Κι έρχεται στη Αθήνα για να δείξει την τέχνη του τυπογραφείου ο ίδιος ο Didot (η οδός Διδότου στα Εξάρχεια είναι το όνομα του τυπογράφου), σωζόμενος ως σήμερα με τη γραμματοσειρά που φέρνει το όνομά του κι είναι η αγαπημένη των παλαιών αναγνωστικών των σχολείων μας! Μ’ αυτήν θα τυπώσουμε και την εφημερίδα μας «Τ’ αετόπουλα», ως φόρο τιμής για την πολιτισμική κληρονομιά της γειτονιάς μας!

Και στον κόσμο ο πρώτος τυπογράφος μέσα στο τρένο ο Τόμας Έντισον! Και μετά τυπογράφοι γίνονται πολλά παιδιά, γιατί είναι ένα από τα παραδοσιακά επαγγέλματα, όπως τα παιδιά – εφημεριδοπώλες και τόσα άλλα. Και μετά, με την παιδαγωγική Freinet, τα πρώτα παιδιά που τυπώνουν είναι αυτά του Τζάννου Τσαγκιά στην Καλογρέζα το 1930. Πολλά είναι τα σχολεία που τυπώνουν περιοδικά, όπως η «Σχολή Αηδονοπούλου» στον μεσοπόλεμο και πηγαίνουν τα παιδιά τους στο τυπογραφείο για να δουν το τύπωμα του περιοδικού τους. Όλα τα τυπογραφεία στις αρχές του αιώνα ήταν γύρω από την Ομόνοια. Όμως στα μεταπολεμικά χρόνια μεταφέρθηκαν στα Εξάρχεια. Στα χρόνια της κατοχής το παράνομο τυπογραφείο ήταν στις δόξες του. Και μεταξύ άλλων δύο ξεχωρίζουν. Αυτό του Δημήτρη Χατζή (Ιπποκράτους 35) και αυτό της Σχολής Καλών Τεχνών (Καπλανών 3).

Στα χρόνια της μεταπολίτευσης στα σχολεία χρησιμοποιείται πολύ ο πολύγραφος. Επίσης τα κοινωνικά κινήματα αγκαλιάζουν το τυπογραφείο θεωρώντας ότι είναι μέρος του ακτιβισμού (αφίσες, έντυπα, μπροσούρες). Και το ιδιωτικό σχολείο «Το εργαστήρι» τυπώνει κι αυτό τις «9 ιστορίες» (1984) με την μέθοδο Freinet. Σήμερα ένας απλός εκτυπωτής στην τάξη εύκολα γίνεται τυπογραφείο (αλλά συνήθως απουσιάζει σ’ έναν κόσμο που γινόμαστε φτωχότεροι γιατί έχουμε μόνο εικόνες!). Όπου όμως έχουμε τάξεις Freinet με το «Σκασιαρχείο» το τυπογραφείο είναι σε δράση!

Και ο «Ψύλλος» (1990) του Δημήτρη Σπύρου, αυτό το όνειρο να επισκεφτεί ο μικρός δημοσιογράφος ένα τυπογραφείο, έγινε όνειρό μας να τυπώσουμε (δωρεάν) την εφημερίδα τοίχου μας στο Εθνικό Τυπογραφείο. Αφού όμως πρώτα δοκιμάσουμε και το καρμπόν, όπως ο «ψύλλος»! Τα παιδιά ξεναγήθηκαν στο χώρο, είδαν το μουσείο της τυπογραφίας, είδαν τις μηχανές και το χαρτί 35Χ50 που θα τυπωθεί, έκαναν σύσκεψη να αποφασίσουν τα ρεπορτάζ που θα αναλάβουν περαιτέρω (παρουσία και του διευθυντή του Εθνικού Τυπογραφείου) και πήραν το καρότσι να βγούμε πάλι στους δρόμους.

20180516_121311

Περάσαμε από την στοά του θεάτρου «Άλφα – Ιδέα» που παιζόταν φέτος «Ο βασιλιάς Ματίας ο πρώτος», συνομιλήσαμε με τον Στέφανο Ληναίο και μάθαμε την είδηση: θα παιχτεί και του χρόνου! Μόνο που οι εφημερίδες σ’ αυτό το έργο όπου τα παιδιά κάνουν τη δική τους κυβέρνηση, φέρνουν τα μαντάτα του κόσμου των μεγάλων, τα μαντάτα του πολέμου!

Το Πολυτεχνείο δεν μας δέχθηκε λόγω φοιτητικών εκλογών. Τι νόμοι κι αυτοί! Και μετά μας περίμενε η αρχιτεκτονική στο εργαστήριο της κυρίας Γρηγορίας (μαμά μαθήτριας της τάξης μας). Και σχεδιάστηκε άλλη μια φορά ο κόσμος! Όσο για τα βιβλία του Χρήστου Μπουλώτη, συγγραφέα της γειτονιάς μας, τα οποία αφορούν την πόλη, την αρχιτεκτονική, τα ζώα και το σχολείο, τα είχαμε κάνει στην υπαίθρια βιβλιοθήκη του σχολείου  και τα κουβαλούσαμε μαζί μας! Αυτή τη φορά η αυλή, πριν βγούμε στην κοινότητα, ήταν η δική μας «λοξή τάξη» στον πρώτο όροφο που έχουμε στο σχολείο μας!!!! Τον οποίο ο Νικόλαος Μητσάκης, ο αρχιτέκτονας του σχολείου μας, τον έδινε στα παιδιά, όπως και το κλιμακοστάσιο και την πέργκολα στον τρίτο, για παιχνίδι.

Ο μοντερνισμός του κτιρίου και των (συλλογικών) δράσεων είναι η κίνηση. Τάξη – αυλή – κοινότητα λοιπόν! Συμβολικά όμως είναι σαν μην έχουμε επιστροφή όταν σκεφτόμαστε διαφορετικά το σχολείο. Γυρίσαμε στο σχολείο, αλλά με το τυπογραφείο και την αρχιτεκτονική, θα δουλέψουμε γι’ αυτό το σχολείο που είναι «εκεί έξω», για το σχολείο της κοινότητας. Η εφημερίδα «Τ’ αετόπουλα» μας περιμένει να την κολλήσουμε στους τοίχους της γειτονιάς μας!

Ο Χαράλαμπος Μπαλτάς είναι δάσκαλος στο 35ο Δημοτικό Σχολείο Αθηνών, συντάκτης στο περιοδικό «Παιδεία και Κοινωνία» (2015/2018) και μέλος της Παιδαγωγικής Ομάδας «Το Σκασιαρχείο – Πειραματικοί Ψηλαφισμοί για ένα Σχολείο της Κοινότητας». babisbaltas1@gmail.com

Υπαίθρια διδασκαλία και Ιστορία

20180509_110607

Περπατώντας στους δρόμους της πλατείας Κάνιγγος

του Χαράλαμπου Μπαλτά

Η α΄ τάξη του 35ου Δημοτικού των Εξαρχείων βγήκε πάλι στους δρόμους! Η δεύτερη έξοδος! Το τρίπτυχο που δουλεύουμε είναι τάξη – αυλή – κοινότητα. Δράσεις μέσα στην τάξη, μετά στην αυλή και τέλος στην κοινότητα συνθέτουν τη σχέση μας με την αφή, το βίωμα, την κίνηση και την επιτέλεση του χώρου με τον χρόνο.

Τα παιδιά την Τετάρτη 9 Μαΐου 2018 ήρθαν με τα ποδήλατά τους στο σχολείο και κάναμε την αυλή πάρκο κυκλοφοριακής αγωγής. Με αυτοσχέδια σήματα κυκλοφορίας στα σώματά τους, με τροχονόμους και διαβάσεις πεζών, τα παιδιά είδαν σε μικρογραφία την πόλη τους από το μέλλον. Αυτή η άσκηση μας ευαισθητοποιεί πάντα πριν πάμε να συναντήσουμε την κοινότητα, όπως και η άλλη, με τα σχοινιά που γίνονται δρόμοι και παράγονται ιστορίες, όχι πάντα ευχάριστες.

20180509_092504

Το δεύτερο μέρος αφορούσε την δημιουργία ενός πανό «Όχι στον φασισμό» και την πορεία στην πλατεία Κάνιγγος. Το καρότσι με τα βιβλία μαζί μας, η πλανόδια βιβλιοθήκη μας, με βιβλία όπως «Άλλοι καιροί, άλλα παιδιά» (2005) της Άλκης Ζέη και της Ζωρζ Σαρή.

Η 9η Μαΐου είναι πανευρωπαϊκή μέρα κατά του φασισμού και η έξοδός μας δεν μπορούσε να την αγνοήσει. Το όνομα του σχολείου μας είναι «Ναπολέων Λαπαθιώτης» και γνωρίζουμε πόσο άσχημα ένιωσε ο ποιητής με την γερμανική κατοχή. Τι έκαναν τότε τα παιδιά και ειδικά τα φτωχά παιδιά; Αναζητούσαν συσσίτιο. Το σπίτι και σχολείο των παιδιών στον «Παρνασσό», αυτή την ιστορική σχολή της εργατικής τάξης, το κάναμε μια ανάμνηση όλων των ημερών της γερμανικής, ιταλικής και βουλγαρικής κατοχής.

20180509_102155

Εκεί μιλήσαμε για τον ρόλο των παιδιών στη κατοχή (κρυμμένα, σαλταδόροι, αετόπουλα, γερακίνες, παραδοσιακά επαγγέλματα) και μετά πήγαμε στην ΕΣΠΟ (γι’ αυτή τη δασκάλα μας την Ιουλία Μπίμπα ποιος θα γράψει;), μπήκαμε μυρίζοντας στην στοά Φέξη (Λέλα Καραγιάννη, η γυναίκα – άρωμα), τις γυναικείες φυλακές (Θεμιστοκλέους 7) και τέλος στο γραφείο του Χάρη Πάτση, όπου μας υποδέχθηκε η γυναίκα του, η κυρία Ελένη, με την κυρία Εύα.

20180509_121211

Ο Χάρης Πάτσης ήταν δάσκαλος στο σχολείο μας την περίοδο της κατοχής, την άνοιξη του 1941. Ήρθε στο σχολείο μας μετά το νοσοκομείο «Έλενα» όπου νοσηλεύονταν γιατί τραυματίστηκε στο αλβανικό μέτωπο. Μετά το σχολείο μας πήγε στα σχολεία της Ηπείρου και μετά ήρθε στο Πειραματικό Σχολείο της οδού Σκουφά, εφαρμόζοντας τις ιδέες του τυπογραφείου του Celestin Freinet. Συγκρούεται με τον Νικόλαο Εξαρχόπουλο, τη μια από τις δύο έδρες της Παιδαγωγικής στην Ελλάδα (η άλλη ήταν του Αλέξανδρου Δελμούζου), πηγαίνει εξορία στην Μακρόνησο (γιατί αρνήθηκε το όπλο Έλληνα να σκοτώσει Έλληνα), εκδίδει το δυσεύρετο βιβλίο του «Το Τυπογραφείο» (1951), νεκρολογεί το φίλο του Τζάννο Τσαγκιά (1952) και αλληλογραφεί με τον Celestin Freinet. Μετά ξεκινά το έργο του που γνωρίζουμε, με πιο πρόσφατο την μετάφραση του έργου «Λειτουργική Παιδαγωγική» του E. Claparede (1952, 2010). Τότε εκδίδει και το περιοδικό του «Νέο Σχολείο» (1950/1967) όπου γνωρίζουν την μετάφραση οι ιδέες του Freinet.

Το έργο που παράγει είναι τεράστιο, πέρα από την παιδαγωγική και αφορά εγκυκλοπαίδειες, λήμματα, λεξικά, λογοτεχνική ιστορία, βοηθήματα για την ελληνική γλώσσα και τόσα άλλα. Τον χάσαμε στο ξεκίνημα της ελληνικής κρίσης το 2010, τότε που ξεκινούσε το «Σκασιαρχείο» μας για να συνεχίσουμε αυτούς τους αγώνες. Τι συγκίνηση! Ο δάσκαλος που έχει μπει σε κάθε ελληνικό σπίτι ήταν στο σχολείο μας! Η κυρία Ελένη μας υποδέχθηκε φιλόξενα, διάβασε το γράμμα ενός μαθητή του δασκάλου της δ΄ δημοτικού για εκείνα τα χρόνια, συνομίλησε με τα παιδιά και τους χάρισε βιβλία για την α΄ δημοτικού, γραμμένα από τον σύζυγό της, με την μέθοδο Decroly. Είναι η ίδια μέθοδος που δουλεύουμε στην παιδαγωγική Freinet, μαζί με τις τεχνικές του (Τι νέα;, συμβούλιο τάξης, τυπογραφείο, σχολικός κήπος, κλπ). Η κυρία Εύα μας διάβασε ποιήματα και τα παιδιά παρήγαγαν δικά τους. Θέμα μας, τι άλλο, ο πόλεμος και η ειρήνη.

Και είπαμε και κάναμε και προβληματιστήκαμε και περάσαμε καλά και μπήκαμε πάλι μέσα στο σχολείο. Όμως σχολείο ήταν και έξω. Και το λέμε σχολείο της κοινότητας. (14/5/2018)

Ο Γιώργος Μόσχος (πρώην συνήγορος του παιδιού) ήταν παρών στο υπαίθριο μάθημα και έγραψε γι αυτό στον προσωπικό λογαριασμό του στο facebook:

Ήταν μια αλλιώτικη βόλτα στη γειτονιά. Ένα τσούρμο πρωτάκια με το δάσκαλό τους, μαμάδες και εθελόντριες συνοδούς, κίνησαν ένα πρωί από το σχολείο τους στα Εξάρχεια, περπάτησαν, σέρνοντας μαζί τους ένα πράσινο βαγονάκι με βιβλία, από όπου ανέσυραν κάπου κάπου κάποιο και το ξεφύλλιζαν, έκαναν στάσεις στο σπίτι που κάποτε ήταν σχολείο της Άλκης Ζέη, σε μαγαζιά και κτίρια με ιδιαίτερο χαρακτήρα, στα αγάλματα του πάρκου, θεών και ηρώων της μυθολογίας και της ιστορίας, στη Γεωγραφική Υπηρεσία Στρατού, σε προγραμματισμένες και απρόσμενες συναντήσεις με ανθρώπους που εργάζονται στο πάρκο και άλλους που το επισκέπτονται, αναζητώντας μια ανάσα, μια ξεκούραση ή μια φυγή. Άκουσαν τα πουλάκια. Μύρισαν τα λουλούδια. Φώναξαν μαζί τον γέρο του Μωριά (κύριε Κολοκοτρώωωνηηηηη!) να τους ακούσει και να τους δει, όπου κι αν είναι τώρα. Έπαιξαν παιχνίδια παραδοσιακά και αυτοσχέδια. Μίλησαν και άκουσαν για την ιστορία, τους πολέμους, την προσφυγιά, τα σύνορα, τις δυσκολίες και τις φιλίες των λαών και των ανθρώπων. Δεν ξέρω πόσες από τις πληροφορίες που απλόχερα τους μοίρασε ο δάσκαλός τους στη δίωρη βόλτα έμειναν στη μνήμη των πιτσιρικάδων. Σίγουρα όμως θα τους έμεινε η αίσθηση της ελεύθερης ματιάς στην πόλη που μας περιβάλλει και το αίσθημα της ομάδας που χαίρεται, παρατηρεί, μαθαίνει, παίζει, σχετίζεται και υπάρχει, μέσα σε αυτήν…
Ήμουνα και εγώ εκεί και νοιώθω τυχερός, που μαζί με τα πρωτάκια πρόσεξα εικόνες και ανθρώπους, που συχνά δεν δίνουμε χρόνο να παρατηρήσουμε και να σχετιστούμε μαζί τους. Και σκέφτηκα, «πόσα υπέροχα μπορούν να συμβούν στην εκπαίδευση, έξω από τους τοίχους μιας τάξης, αν οι δάσκαλοι και οι γονείς τολμήσουν, υποστηρίξουν και εμπιστευθούν τα παιδιά σε παρόμοιες εξερευνητικές και απελευθερωτικές εμπειρίες» ….

«Τέχνη και Παιδί»

IMG_3593.jpgΗ Παιδαγωγική ομάδα «Το Σκασιαρχείο. Πειραματικοί ψηλαφισμοί για ένα σχολείο της κοινότητας» διοργανώνει σε συνεργασία με το Γαλλικό Ινστιτούτο Ελλάδας εκδήλωση με θέμα:

«Τέχνη και Παιδί»

Οπτικοακουστικές τέχνες – κινηματογράφος στην τάξη Freinet: το σινεμά από τα παιδιά και η εμπειρία του «Κάμερα Ζιζάνιο» με το Φεστιβάλ Κινηματογράφου Ολυμπίας για παιδιά και νέους.
Εικαστικές τέχνες στην τάξη Freinet: από το παιδί ενεργό υποκείμενο (acteur) στο παιδί δημιουργό (auteur) – με την ελεύθερη έκφραση. (περισσότερα…)

Στην Κινημ. Λέσχη του 14 ΔΣ Καλλιθέας

<4D6963726F736F667420576F7264202D20C1F6DFF3E120CFF5F4EFF0DFE12E6

Στο πλαίσιο της Κινηματογραφικής Λέσχης που λειτουργεί εδώ και δύο χρόνια στο 14ο  Δημοτικό Σχολείο Καλλιθέας προβλήθηκε η Ταινία Σχολείο-Επανάσταση (Όταν η Ουτοπία πήγαινε Σχολείο) της Johanna Grudzinska.

Η καθηγήτρια Δέσποινα Καρακατσάνη, μέλος του Σκασιαρχείου σχολίασε την ταινία υπογραμμίζοντας στοιχεία της παιδαγωγικής της νέας αγωγής και του κινήματος του νέου σχολείου κατά τη διάρκεια των πρώτων δεκαετιών του 20ού αι. Αναδείχθηκαν ενδιαφέρουσες πτυχές της νέας αυτής παιδαγωγικής και της σύνδεσής της με το κοινωνικοπολιτικό πλαίσιο της εποχής.

Ακολούθησε συζήτηση με τα μέλη της κινηματογραφικής λέσχης-δασκάλους και γονείς- οι οποίοι προέβαλαν προβληματισμούς για το ρόλο της εκπαίδευσης στις αρχές του 20ού και την παιδαγωγική συζήτηση, προβληματική και ανησυχία για τα σύγχρονα εκπαιδευτικά προβλήματα.

Η κινηματογραφική Λέσχη Καλλιθέας  ξεκίνησε από μία προσπάθεια των εκπαιδευτικών του σχολείου οι οποίοι , εμπνεόμενοι από θέσεις της Κριτικής Παιδαγωγικής , θέλησαν να βοηθήσουν τους μαθητές τους να συνειδητοποιήσουν το ρόλο και τη λειτουργία του εκπαιδευτικού συστήματος καθώς και τη θέση τους σε αυτό. Στο πλαίσιο αυτό, μία φορά το μήνα, διαφορετικές κάθε φορά τάξεις του σχολείου, παρακολουθούν έργα κινηματογραφικής τέχνης που αναφέρονται στην εκπαίδευση και στη συνέχεια συζητούν για αυτά , απαντούν σε ερωτηματολόγια , κατασκευάζουν εφημερίδες τοίχου , ζωγραφίζουν και δημοσιοποιούν στο υπόλοιπο σχολείο την εμπειρία, τις απόψεις και τη δουλειά τους.

Παράλληλα ,το ίδιο κινηματογραφικό υλικό προβάλλεται ένα  απόγευμα κάθε  μήνα , σε ενήλικο κοινό , γονείς , εκπαιδευτικούς  αλλά και κατοίκους της Καλλιθέας, οι οποίοι με τη σειρά τους καταθέτουν τις απόψεις και τους προβληματισμούς του και ενημερώνονται για όσα έχουν δημιουργηθεί τις πρωινές ώρες από τα παιδιά του σχολείου. Η προσπάθεια χαρακτηρίζεται από την τοπική της διάσταση και αποτελεί έναν ακόμη τρόπο επικοινωνίας του σχολείου με την τοπική κοινωνία.

ΠΟΛΥΕΠΙΠΕΔΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑ ΣΤΟ ΦΕΣΤΙΒΑΛ ΟΛΥΜΠΙΑΣ

Teleti enarxis

Η παιδαγωγική ομάδα «Σκασιαρχείο» είχε μια πολυεπίπεδη παρουσία στο 20 Διεθνές Φεστιβάλ Κινηματογράφου Ολυμπίας για παιδιά και Νέους και την 17η Camera Zizanio που πραγματοποιήθηκαν από τις 2 ως τις 9 Δεκεμβρίου 2017 στον Πύργο και άλλες πόλεις της περιφέρειας Δυτικής Ελλάδας. (περισσότερα…)