Εκδηλώσεις

ΤΟ «ΣΚΑΣΙΑΡΧΕΙΟ» ΣΤΗΝ  8η  ΔΙΕΘΝΗ ΣΥΝΔΙΑΣΚΕΨΗ ΓΙΑ ΤΟ ΘΕΑΤΡΟ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

ΘΕΑΤΡΟ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ - 2018

Το Σάββατο 24/11/2018, στις 15:00, η Παιδαγωγική Ομάδα «Το Σκασιαρχείο», με τους Φωτεινή Παπαρήγα, Κατερίνα Αλεξιάδη και Χαράλαμπο Μπαλτά, σας καλεί στο εργαστήριο «Ολοκαύτωμα και Εκπαίδευση: δουλεύοντας θεατρικά με την παιδαγωγική του Janusz Korczak”. (Σχολή Μωραΐτη). Μαζί μας και η Μπεάτα Ζουλκιέβιτς και η Νάντια Τσενέ, να στηρίζουν αυτό το εγχείρημα Το εργαστήριο απευθύνεται σε εκπαιδευτικούς που θέλουν να δουλέψουν στην τάξη την ιδέα του Ολοκαυτώματος. Όλα τα υλικά αυτού του εργαστηρίου έχουν παραχθεί από την Παιδαγωγική Ομάδα «Το Σκασιαρχείο». (περισσότερα…)

Advertisements

«Σκασιαρχείο»: Ένα πλούσιο διήμερο στην Κρήτη!

2018 XANIA FESTIVAL

Μια δυναμική παρουσία πρόκειται να έχει τις επόμενες μέρες η Παιδαγωγική Ομάδα «Σκασιαρχείο» στην Κρήτη. Συνεχίζοντας το επιμορφωτικό έργο πάνω στην Παιδαγωγική Φρενέ, μια ομάδα έμπειρων στελεχών θα κάνει διαλέξεις, εργαστήρια και προβολές και θα συζητήσει με τους συμμετέχοντες. (περισσότερα…)

Περίπατος ιστορικής μνήμης

Αφίσα Περίπατος ιστορικής μνήμης 20_21.10.18

Περίπατος

ιστορικής μνήμης αφιερωμένος στο έργο πρωτοπόρων εκπαιδευτικών και της συγγραφέως Άλκης Ζέη

 

Σάββατο 20 & Κυριακή 21 Οκτωβρίου

 

Το κέντρο της Αθήνας στον μεσοπόλεμο είναι ένας χώρος διακίνησης παιδαγωγικών ιδεών και στάσεων για την παιδική ηλικία. Από την παιδική εργασία μέχρι και την εκπαιδευτική μεταρρύθμιση του 1929, που δημιουργούνται νέα σχολεία, η πίστη στη μόρφωση και στην ιδέα του παιδιού γίνεται μια παιδαγωγική αξία. Τα δημόσια σχολεία, όπως το 35ο Αθηνών στην Κωλέττη στα Εξάρχεια, αλλά και τα ιδιωτικά, όπως η Σχολή Αηδονοπούλου (πολύ κοντά στις ιδέες του Σελεστέν Φρενέ) ή η Σχολή Μπερζάν και η Σχολή Απόρων Παίδων του Παρνασσού στην πλατεία Κάνιγγος, ή ακόμη και το υπαίθριο σχολείο στο Πεδίο του Άρεως, σηματοδοτούν το ξεπέρασμα των παραδοσιακών αντιλήψεων για την παιδαγωγική και τις συνεργασίες με τους αρχιτέκτονες, τους γεωπόνους, τους ιατρούς και τους επιστήμονες για την πολιτική μόρφωση των παιδιών. Αυτές οι προσπάθειες αναστέλλονται ή εκτρέπονται με τη μεταξική δικτατορία. Τα χρόνια της αντίστασης είναι κι αυτά μια περίοδος που τα παιδιά και οι δάσκαλοι/ες θα έχουν τον ιδιαίτερο ρόλο τους.

Στο πλαίσιο αυτό η Περιφέρεια Αττικής, ο κινηματογράφος Τριανόν, η Παιδαγωγική Ομάδα Το Σκασιαρχείο, η Μαργαρίτα Μαντά, σκηνοθέτρια της ταινίας Ο μεγάλος περίπατος της Άλκης και το παλαιοβιβλιοπωλείο Νικολάκη των εκδόσεων Εκάτη στην πλατεία Βικτωρίας συνεργάζονται τις δυο μέρες, 20 και 21 Οκτωβρίου, για να τιμήσουν τη ζωή και το έργο της Άλκης Ζέη και να στοχαστούμε πάνω στις αναμνήσεις της περιόδου του μεσοπολέμου και των χρόνων της αντίστασης μέχρι την απελευθέρωση της Αθήνας. Στόχος μας είναι να ακουστούν ξανά τα ονόματα των εκπαιδευτικών που πρωτοστάτησαν στο κέντρο της πόλης της Αθήνας, έκαναν υπαίθρια διδασκαλία στο Πεδίο του Άρεως, οργάνωσαν την «Κοινωνική Αλληλεγγύη», μερίμνησαν για την τροφή των παιδιών στα χρόνια της αντίστασης και έφεραν τις νέες τεχνικές στα σχολεία (τυπογραφείο, κουκλοθέατρο, εφημερίδες, σινεμά, υπαίθρια διδασκαλία, μαθητική αυτοδιοίκηση, συνεταιρισμό, αναγνωστικά, αλληλογραφία).

Το πρόγραμμα της διημερίδας έχει ως εξής:

Σάββατο 20 Οκτωβρίου

Κινηματογράφος Τριανόν (Κοδριγκτώνος 21, Πλατεία Βικτωρίας)

 

16:00 Προβολή της ταινίας Ο μεγάλος περίπατος της Άλκης (2017) για την πολυτάραχη ζωή και το πλούσιο έργο της συγγραφέως Άλκης Ζέη, παρουσία με τη σκηνοθέτριας Μαργαρίτας Μαντά.

18:30 Συζήτηση στρογγυλής τράπεζας με θέμα Η παιδαγωγική κίνηση ιδεών γύρω από το Πεδίο του Άρεως στον μεσοπόλεμο και τα χρόνια της αντίστασης, με ομιλητές/ ομιλήτριες:

Κώστας Θεριανός, Παιδαγωγικές αναζητήσεις και πρακτικές του μεσοπολέμου: Δημήτρης Γληνός και Αλέξανδρος Δελμούζος 

Ιωάννα Σπηλιoπούλου,  Η Άλκη Ζέη και το δημιουργικό σχολείο: ένας δάσκαλος φέρνει την άνοιξη

Χρύσα Χρονοπούλου, Όταν το παρελθόν υπερισχύει, υποβαθμίζεται το έργο του δασκάλου

Χαράλαμπος Μπαλτάς, Ο Παναγής Δημητράτος, το 35ο Δημοτικό Αθηνών  και το σπίτι της ΕΠΟΝ

 

Κυριακή 21/10/2018

12:00 Παλαιοβιβλιοπωλείο Νικολάκη (3ης Σεπτεμβρίου 91, Πλατεία Βικτωρίας)

Συζήτηση γύρω από τα βιβλία των αθηναίων παιδαγωγών, τις ιδέες τους και τη στράτευσή τους στην πολιτική. Θα ακολουθήσει περίπατος με τη μορφή υπαίθριας διδασκαλίας στα μέρη όπου έδρασαν οι εκπαιδευτικοί και τα σχολεία τους. Θα έχουμε μαζί μας ένα καρότσι γεμάτο βιβλία εκπαιδευτικών, λογοτεχνών και ανθρώπων που βίωσαν και κατέγραψαν αυτά τα χρόνια, για να γιορτάσουμε την Αθήνα, πρωτεύουσα φέτος του βιβλίου. Ένα καρότσι ταιριαστό με την παράδοση του βιβλιοπωλείου.

 

17:00 Σπίτι της ΕΠΟΝ (Δουκίσσης Πλακεντίας 3, Αμπελόκηποι)

Κλείσιμο της διημερίδας

Η είσοδος σε όλες τις εκδηλώσεις είναι ελεύθερη.

 

ΑΠΟ ΤΑ ΣΧΟΛΕΙΑ ΤΗΣ ΑΛΚΗΣ ΣΤΟΝ ΠΕΡΙΠΑΤΟ

ΓΥΡΩ ΑΠΟ ΤΟ ΠΕΔΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΩΣ

Τον Ιούνιο του 2018 επισκεφθήκαμε την Άλκη Ζέη στο σπίτι της και συζητήσαμε μαζί της για την εκπαίδευση και τα παιδικά της χρόνια, μέχρι την αντίσταση και την υπερορία. Συγκεκριμένα, μας μίλησε για τα σχολεία στα οποία φοίτησε, υπογραμμίζοντας τον καθοριστικό ρόλο της πρωτοποριακής Σχολής Αηδονοπούλου στη συνολική διαμόρφωσή της, αλλά και ειδικότερα στην ενασχόλησή της με τη συγγραφή. Χάρη στις αφηγήσεις της περιηγηθήκαμε τόσο στα σχολεία του Μεσοπολέμου όσο και στα εκπαιδευτικά συστήματα των χωρών όπου έζησε. Τέλος, επισκεπτόμενη πολλά σχολεία επί σειρά δεκαετιών, αναφέρθηκε στο ρόλο, τον αγώνα και την αγωνία του δασκάλου για τη διάπλαση αναγνωστών με κριτική ματιά και δημιουργικότητα σε ό,τι αφορά τη λογοτεχνική γραφή.

Αυτή η συνέντευξη είναι και ο γενέθλιος τόπος του διημέρου στο «Τριανόν», στις 20 και 21 Οκτωβρίου 2018, από την Παιδαγωγική Ομάδα «Το Σκασιαρχείο». Στο σπίτι της γεννήθηκε η ιδέα να διοργανώσουμε μια εκδήλωση για τα παιδιά και τους εκπαιδευτικούς του κέντρου της Αθήνας, γύρω από το Πεδίο του Άρεως, όπου στο Μεσοπόλεμο έλαβαν χώρα οι πειραματισμοί στην εκπαίδευση. Με τις ομιλίες γι’ αυτούς τους πειραματισμούς στη Σχολή Αηδονοπούλου, που μοιάζουν με τις παιδαγωγικές ιδέες και τις τεχνικές του Célestin Freinet, καθώς και σε άλλα σχολεία, και με την προβολή της ταινίας για τη ζωή της, ελπίζουμε να δημιουργήσουμε αυτή την ατμόσφαιρα της παιδαγωγικής σχέσης του παιδιού με το δάσκαλο ή τη δασκάλα, που μια τη βρίσκουμε και μια τη χάνουμε. Ευχαριστούμε τη Μαρία Γερακάκη για την τεχνική υποστήριξη, προκειμένου να έχουμε αυτή τη συνέντευξη για το «Σκασιαρχείο». Το διήμερο στο «Τριανόν» και το παλαιοβιβλιοπωλείο Νικολάκη (πλατεία Βικτωρίας) θα μας φέρει πιο κοντά…

Χαράλαμπος  Μπαλτάς – Ιωάννα Σπηλιοπούλου

 

Τέχνη και πόλεμος / Προς ένα νέο διεθνισμό της εκπαίδευσης

2018-Έκθεση ο Κήπος της Τζένης Μαρκέτου - Αφίσα Σκασιαρχείο

Η Παιδαγωγική Ομάδα «Το Σκασιαρχείο» σας καλεί την Δευτέρα 24/9/2017, στις 18:00 στην Σχολή Καλών Τεχνών τη; Αθήνας (Πειραιώς) για την εκδήλωση «Τέχνη και Πόλεμος». Στο πλαίσιο της συνεργασίας με την Τζένη Μαρκέτου τα τελευταία 2 χρόνια και  την εικαστική δουλειά  της «Κήπος», το «Σκασιαρχείο» προβληματοποιεί εκ νέου την εκπαίδευση μέσα από τον διεθνισμό και προτείνει το σχολείο της κοινότητας. Τα σχολεία είναι χώροι που πυκνώνουν τα δημόσια νοήματα και οι εγγραφές του κοινωνικού.  Οι πρωτοβουλίες για την δημιουργία τους, όπως στις περιπτώσεις αυτές που έχουμε πολέμους ή καταστάσεις έκτακτης ανάγκης (Παλαιστίνη, Τσιάπας, Λουγκάνσκ, Κομπάνι) είναι αφορμή για συζήτηση για ένα αντεστραμμένο διεθνισμό.

Τι σημαίνει να συνεργάζεται η παιδαγωγική με τα κοινωνικά κινήματα και να έχουμε τη δημιουργία σχολείων που αποβλέπουν στην ιδέα ότι τα παιδιά είναι πολίτες του κόσμου και τι σημαίνει αυτό να προσλαμβάνεται εκ νέου ως δημιουργία μιας πολιτικής των καταπιεσμένων για το σήμερα και το αύριο της εκπαίδευσης; Τι ρόλο έχουν τα σύνορα και οι εθνικότητες σ’ αυτούς τους αγώνες; Πώς νοηματοδοτούν τη σχέση τους τα υποκείμενα της σχολικής ζωής και ποιες διαδικασίες, όπως οι συνελεύσεις, οι τεχνικές Freinet και η οριζοντιότητα, είναι αυτές που παράγουν τη ιδέα της κοινότητας ή της κοινότητας μέσα στην κοινότητα; Το φύλο, το έθνος, η τάξη και η φυλή προβληματοποιούνται εκ νέου. Οι τοπικότητες έχουν τον ρόλο των αντιστάσεων ως δυνατά εδάφη στις απεδαφικοποιήσεις των μετασχηματισμών του καπιταλισμού. Και το σχολείο της κοινότητας γίνεται μια ετεροτοπία, μια δυνατότητα για συνύπαρξη που θέτει τον πόλεμο και τις νέες μορφές κυριαρχίας σε καθεστώς διαμεσολάβησης.

Η παρουσία των προσφύγων στην Ελλάδα ευνοεί τους περαιτέρω μετασχηματισμούς για την  ιδέα του πολέμου και του άλλου. Πρόσφατα, στις 27/7/2018 στη Σουηδία, στη Γενική Συνέλευση της Διεθνούς Συνομοσπονδίας των Κινημάτων του Μοντέρνου Σχολείου (FIMEM) – όπου η ομάδα μας έγινε και επίσημα μέλος – υιοθετήθηκε το παρακάτω ψήφισμα:

«Τα τελευταία 15 χρόνια μια ‘ατομική βόμβα’ έπεσε στη Μεσόγειο: 34.361 θύματα, συμπεριλαμβανομένου πολλών παιδιών είναι το αποτέλεσμα. Κανένας δεν μεταναστεύει με την ελεύθερη βούλησή του. Ιστορικές, οικονομικές, πολιτικές αιτίες (αποικιοκρατία, νέο – αποικισμός, παγκοσμιοποίηση) είναι η ρίζα της φτωχοποίησης της Αφρικής και της Μέσης Ανατολής. Πρόσφατα είμαστε μάρτυρες του κλεισίματος των συνόρων και της διάχυσης  συναισθημάτων ανασφάλειας και φόβου που εμποδίζουν την αναζήτηση για συλλογικές λύσεις και αλληλεγγύη.

Είναι ουσιώδες να αντιστρέψουμε αυτή τη διαδικασία, να διακηρύξουμε αρχές αειφόρας ανάπτυξης για τις χώρες καταγωγής τους, να απαιτήσουμε την υπευθυνότητα των ΜΜΕ, Ευρωπαϊκών Κρατών  και οργανισμών και να εξουσιοδοτήσουμε και να στηρίξουμε οργανισμούς αλληλεγγύης. Με τη συνάντηση μας στο RIDEF 2018, στη πόλη Ljungskile, στη Σουηδία, εμείς αναζητούμε μια διαφορετική πολιτική αγώνων ενάντια στη φτώχεια και την περιθωριοποίηση κι είμαστε αντίθετοι σε κάθε μορφή διάκρισης και ξενοφοβίας.

Ένα σημαντικό μέρος της κοινής γνώμης ήδη κινητοποιείται να στηρίξει μετανάστες, κοινωνικές οργανώσεις και πράξεις αλληλεγγύης σ’ αυτό το πεδίο. Οι εκπαιδευτικοί Freinet, ενάντια σ’ ότι μας καταστέλλει, παίρνουν την ευθύνη στα σχολεία τους και στην κοινωνία να διακηρύξουν την πολιτική ανυπακοή τους ενάντια στην καταστολή και τις διακρίσεις».

Εκδήλωση για τον Μιχάλη Παπαμαύρο στην Βολισσό της Χίου

ΦΩΤΟ 4

Την 1η Αυγούστου 2018 ο Πολιτιστικός Σύλλογος Βολισσού διοργανώνει μαζί με την ΠΕΑΕΑ – ΔΣΕ, το Γυμνάσιο Βολισσού και το Δήμο Χίου εκδηλώσεις για το Χιώτη παιδαγωγό που περιλαμβάνουν ομιλία του καθηγητή του ΑΠΘ κ. Χρήστου Τουρτούρα, αποκαλυπτήρια πινακίδας στο χώρο του σπιτιού του, έκθεση βιβλίου και έκθεση φωτογραφίας.

Ο Χρήστος Τουρτούρας είναι συνεργάτης του «Σκασιαρχείου» και θα επιμεληθεί και την έκδοση εκ νέου του βιβλίου του παιδαγωγού «Σύστημα Νέας Παιδαγωγικής» (1961), ενός βιβλίου για το οποίο διασύρθηκε στα δικαστήρια και δεν έτυχε υπεράσπισης ούτε από τον Ευάγγελο Παπανούτσο! Με το Γυμνάσιο της Βολισσού της Χίου συνεργαζόμαστε πολλά χρόνια πριν την τυπική σύσταση του «Σκασιαρχείου» στο πλαίσιο όλων αυτών των σχολείων που σήκωσαν την περίοδο της κρίσης τον αντιφασιστικό αγώνα (Πειραματικό Αθηνών, Ιωννίδειος Σχολή, 8ο Δημοτικό Χαϊδαρίου, 35ο Δημοτικό Αθηνών, Δημοτικό Δίστομου, Μουσείο Καλαβρύτων, κλπ).

Η τακτική επικοινωνία μας για την ανεύρεση των σπανίων βιβλίων του παιδαγωγού αλλά και το διαρκές ενδιαφέρον για την παιδεία της αντίστασης (Παναγής Δημητράτος, Ρόζα Ιμβριώτη, Ιουλία Μπίμπα, Ειρήνη Γκίνη, Δημήτρης Γληνός, Γιώργος Κότσυρας, κλπ) μας κάνουν να χαιρετίζουμε με θέρμη την εκδήλωση που θα λάβει χώρα στο νησί της Χίου κι ελπίζουμε όλη αυτή η αγάπη για το σχολείο (στις φυλακές, στα νοσοκομεία, στα camps, στο Πεδίο του Άρεως ή σε καταστάσεις έκτακτης ανάγκης (όπως στις ελληνικές πρωτοβουλίες στο Κομπάνι, στην Παλαιστίνη, στους Τσιάπας ή το Λουγκάνσκ), αυτή που χαρακτήριζε τον Μιχάλη Παπαμαύρο, να αγγίζει τον λαϊκό δάσκαλο του δημόσιου σχολείου μας και να προσφέρει διαρκώς τις δυνάμεις του για  τις σημερινές πνευματικές ανάγκες των παιδιών. Το κείμενο που ακολουθεί του Σωτήρη Παραδείση, του ανθρώπου που αγωνίζεται για την αποκατάσταση αυτού του δασκάλου, είναι μια μεγάλη συμβολή για την ανάδειξη αυτού του αγώνα που γίνεται στο νησί. (Μπ.Μπ.)

 

ΦΩΤΟ 3ΦΩΤΟ 5

Ο αγωνιστής Μιχάλης Παπαμαύρος

Όσοι έχουν ασχοληθεί με την ιστορία της νεοελληνικής εκπαίδευσης εκφράζονται με σεβασμό για την προσωπικότητα και το έργο του παιδαγωγού Μιχάλη Παπαμαύρου.

Για ορισμένους κύκλους, που εκπροσωπούσαν ότι πιο αντιδραστικό στην πατρίδα μας, κάποιες παλιότερες εποχές, ο Παπαμαύρος ήταν το «κόκκινο πανί» και φρόντιζαν να το δείχνουν με κάθε τρόπο.

Για τον υπόλοιπο κόσμο παραμένει ένας μεγάλος άγνωστος που το εκπαιδευτικό μας σύστημα δεν ενδιαφέρθηκε να τον κάνει γνωστό σε ευρύτερα στρώματα.

Μιχάλης Παπαμαύρος: Ο παιδαγωγός. Ο δάσκαλος. Ο επιστήμονας. Ο δημοτικιστής. Ο καινοτόμος. Ο οραματιστής. Ο αγωνιστής. Ο ασυμβίβαστος. Ο επίκαιρος.

Ποιος ήταν όμως ο Μιχάλης Παπαμαύρος;  Γεννήθηκε στις 20 Απριλίου 1891, στη Βολισσό της Χίου. Τέλειωσε τη στοιχειώδη εκπαίδευση στο χωριό του και το Γυμνάσιο στην πόλη της Χίου.  Σπούδασε τη Γερμανική γλώσσα στην Αθήνα και στη συνέχεια εργάστηκε στη Βολισσό ως δάσκαλος.

Πήρε μέρος, ως εθελοντής, στον αγώνα για την απελευθέρωση της Χίου, το 1912.

Το 1913 πήγε για σπουδές στη Γερμανία όπου απέκτησε  διδακτορικό δίπλωμα της Παιδαγωγικής απ το Πανεπιστήμιο της Ιένας (υπήρξε μαθητής του Βίλχελμ Ράιν), διδακτορικό της Φιλολογίας απ το Πανεπιστήμιο της Λειψίας και της Αρχαίας Φιλολογίας απ το Πανεπιστήμιο του Βερολίνου.

Επιστρέφοντας στην Ελλάδα υπηρέτησε μεταξύ άλλων ως καθηγητής της Παιδαγωγικής στο «Διδασκαλείο Αρρένων» Θεσσαλονίκης, Διευθυντής του «Αρσακείου» Λάρισας, Ανώτερος Επόπτης της Δημοτικής Εκπαίδευσης Ανατολικής και Δυτικής Θράκης, υποδιευθυντής στο «Μαράσλειο Διδασκαλείο», με Διευθυντή τον Αλεξ. Δελμούζο, καθηγητής στην «Παιδαγωγική Ακαδημία» του Δημ. Γληνού  και Διευθυντής στο «Διδασκαλείο Λαμίας».

Ο Παπαμαύρος άνοιξε νέους δρόμους στην επιστήμη της εκπαίδευσης, προωθώντας θεσμούς που και σήμερα θεωρούνται πρωτοποριακοί.  Μεταξύ άλλων, ήταν ο εισηγητής στη χώρα μας του «Σχολείου Εργασίας», της «Ενιαίας Συγκεντρωτικής Διδασκαλίας» και του θεσμού της «Σχολικής Κοινότητας». Η διαθεματική προσέγγιση της γνώσης και η ομαδοσυνεργατική μέθοδος διδασκαλίας που εμφανίζονται ως σύγχρονες ανακαλύψεις είναι πρακτικές που ο Παπαμαύρος εφάρμοσε από την εποχή του.

Σχετικά με το ρόλο του δασκάλου στο «σχολείο εργασίας» που προτείνει, σημειώνει: «Η προσωπικότητα του δασκάλου δεν πρέπει να πιέζη το παιδί. Πρέπει να τραβιέται στην πάντα και ν’ αφίνη ελεύθερη την ατομικότητα του παιδιού. Το σχολείο εργασίας όμως είνε κείνο, που εμποδίζει το δάσκαλο να πιέζη με το βάρος της προσωπικότητάς του το παιδί. Το σχολείο εργασίας θέλει το δάσκαλο οδηγό, μα και συνεργάτη, φίλο των παιδιών. Δεν τον θέλει σαν ένα υπερφυσικό ον, μα θέλει να τον κατεβάση προς το επίπεδο των παιδιών. Να τον κάμη όσο επιτρέπεται, κι αυτόν παιδί. Θέλει να τον κάμη να συνταυτίζη την τύχη του με την τύχη των παιδιών»1

Εξαιρετικά ενδιαφέρουσες είναι, εξ’ άλλου, οι απόψεις του για τη διαπαιδαγώγηση των παιδιών από δασκάλους και γονείς. Χαρακτηριστική είναι και η παρακάτω παρατήρησή του: «Οι δάσκαλοι πρέπει να πείσουν τους γονείς πως το παιδί θέλει κίνηση. Πως όταν οι γονείς βλέπουν τα παιδιά τους, να τρέχουν, να πηδούν, να σκαρφαλώνουν, πως όλα αυτά δεν είναι σκανταλιές, παρά είναι μια φυσιολογική ανάγκη του παιδικού οργανισμού… οι γονείς πρέπει να καταλάβουν πως, πρέπει βέβαια τα παιδιά να κάνουν στο σπίτι τις σχολικές τους εργασίες, μα πρέπει να βγουν και στο ύπαιθρο για να παίξουν»2

Υπήρξε ένας από τους πρωτεργάτες της εκπαιδευτικής μεταρρύθμισης και του δημοτικισμού. Ήταν μέλος του Εκπαιδευτικού Ομίλου.

Σε σειρά άρθρων για θέματα παιδείας που δημοσίευσε σε τοπική εφημερίδα της Χίου, γράφει τα παρακάτω για τη δημοτική γλώσσα: «Η δημοτική γλώσσα, η γλώσσα που μιλεί ο Ελληνικός λαός, είναι ένα στοιχείο της νεοελληνικής πραγματικότητας. Είναι το αμεσώτερο δημιούργημα της νεοελληνικής ψυχής…. Τη γλώσσα αυτή τη μιλούμε όλοι μας, την αισθανόμαστε όλοι μας. Μ’ αυτή εγνωρίσαμε τον κόσμο, μ’ αυτή εμάθαμε να σκεφτώμαστε, μ’ αυτή φανερώσαμε τα πρώτα σκιρτήματα της ψυχής μας. Η Δημοτική γλώσσα είναι η ίδια η ψυχή μας, η νεοελληνική ψυχή μας. Είναι η σκέψις μας και το συναίσθημά μας. Η καθαρεύουσα δεν είναι μητρική μας γλώσσα. Είναι ξένη στην ψυχή μας. Τη μαθαίνομε με το μυαλό μας όπως μαθαίνομε και τα Γαλλικά, δε μας τη δίνει το μητρικό μας γάλα, όπως μας δίνει τη δημοτική. Όποιος αρνείται τη δημοτική μας γλώσσα, αυτός αρνείται τον εαυτό του.»3

Στη διάρκεια της Εθνικής Αντίστασης ο Παπαμαύρος εργάζεται νυχθημερόν για τη εκπαίδευση των παιδιών των αγωνιζόμενων κατά του κατακτητή και την ανύψωση του μορφωτικού επιπέδου του λαού. Στο Εθνικό Συμβούλιο των Κορυσχάδων εκλέχτηκε Εθνοσύμβουλος Χίου. Παράλληλα,  μαζί με τον Κ.Δ. Σωτηρίου ανέλαβε τη διεύθυνση του «Παιδαγωγικού Φροντιστηρίου της Ελεύθερης Ελλάδας».

Στις εκλογές του 1958 ήταν υποψήφιος βουλευτής Χίου, με την ΕΔΑ.

Άφησε πίσω του ένα αξιόλογο επιστημονικό και συγγραφικό έργο. Σημαντικότερα από τα έργα του είναι τα παρακάτω: «Προτάσεις για τη μεταρρύθμιση της σχολικής διοίκησης στην Ελλάδα», «Η Σχολική Κοινότητα», «J. H. Pestalozzi – Η ζωή και η δράση του» τόμ. Α΄, «Διδαχτικές αρχές του Σχολείου Εργασίας – Είκοσι γράμματα στον Έλληνα Δάσκαλο», «Ειδική Διδακτική του Σχολείου Εργασίας – Είκοσι γράμματα στον Έλληνα δάσκαλο» , «Οι γονείς και τα παιδιά τους», «Σύστημα νέας Παιδαγωγικής». Σ΄αυτό το τελευταίο βιβλίο του, ο Παπαμαύρος αναλύει τις αρχές της μαρξιστικής παιδαγωγικής που κατά τον ίδιο, μπορεί να εφαρμοστεί, «την ημέρα που και το δικό μας κοινωνικό καθεστώς θα γίνει σοσιαλιστικό».

Συνέγραψε επίσης μεγάλο αριθμό  αναγνωστικών βιβλίων για το Δημοτικό Σχολείο. Απ’ αυτά ξεχωρίζουν: Το αναγνωστικό της Ε΄ και Στ΄ τάξης «Ελεύθερη Ελλάδα» που εκδόθηκε το 1944 από την ΠΕΑΕΑ. Το αναγνωστικό της Γ΄ και Δ΄ τάξης «Μεγάλα χρόνια – Το αναγνωστικό της φυλακής» που γράφτηκε το 1947 στις φυλακές της Αίγινας. Επίσης το αναγνωστικό της Γ΄ τάξης «Ο προστάτης του σπιτιού» που αναφέρεται στη δύσκολη ζωή ενός μικρού συγχωριανού του στη Βολισσό και την Αθήνα, όπου μεταναστεύει. Στη συγγραφική του δραστηριότητα περιλαμβάνονται και πολλά βοηθητικά βιβλία σχολικής χρήσης.

Δημοσίευσε πολλές μελέτες και άρθρα σε διάφορα περιοδικά και εφημερίδες, ενώ εξέδιδε το περιοδικό «Εργασία» και αργότερα το περιοδικό «Εργασία και ζωή». Έγραψε τα περισσότερα άρθρα της Παιδαγωγικής και Φιλοσοφικής Εγκυκλοπαίδειας, της οποίας ήταν ο διευθυντής.

Η μεγάλη του προσφορά στην παιδεία δεν στάθηκε εμπόδιο μιας αχαρακτήριστης συμπεριφοράς σε βάρος του από τους ιδεολογικούς του αντιπάλους. Επανειλημμένα διώχτηκε, απολύθηκε, φυλακίστηκε και εκτοπίστηκε για τις ιδέες του.

Στις αρχές του 1917 φυλακίστηκε για 2 μήνες στις φυλακές «Αβέρωφ», ως ύποπτος συμμετοχής στο Κίνημα της Εθνικής Άμυνας.

Ο εκδότης της εφημερίδας «Ρουμελιώτης» Ευάγγελος  Λαχανοκάρδης, ο ωρολογοποιός  Στυλ. Κοψιδάς και άλλοι τοπικοί παράγοντες της Λαμίας  ήταν  από τους πρώτους που τον αντιμετώπισαν με στενομυαλιά και μικροψυχία οδηγώντας στην απόλυσή του από το Εκπαιδευτικό Συμβούλιο, παρά την αντίδραση των σπουδαστών του.

Το 1945 εξορίστηκε στη Γυάρο κι από εκεί στάλθηκε στις φυλακές Αβέρωφ. Αποφυλακίστηκε το 1952.

Μετά την αποφυλάκισή του, αν και είχε προσκλήσεις να μιλήσει σε Γερμανικά Πανεπιστήμια, απαγορεύθηκε η έξοδός του από τη χώρα.

Το 1961 δικάστηκε για το περιεχόμενο και τον τρόπο διακίνησης του βιβλίου «Σύστημα νέας Παιδαγωγικής» και φυλακίστηκε για 6 μήνες στις φυλακές Αγρινίου.

Το Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης προτίμησε να αφήσει κενή την έδρα της Παιδαγωγικής, γνωρίζοντας ότι ο Παπαμαύρος ήταν ο μόνος που είχε τα απαιτούμενα προσόντα για να την καταλάβει.

Μπορεί στην Ελλάδα να αντιμετώπισε τη μιζέρια και την εμπάθεια, το έργο του όμως αναγνωρίστηκε στο εξωτερικό. Είναι χαρακτηριστικό ότι το 1963 οργανώθηκε ειδική γιορτή προς τιμήν του από την Ακαδημία Επιστημών της ΕΣΣΔ και από το Πανεπιστήμιο Λομονόσοφ της Μόσχας.

Οι συνεχείς διώξεις που αντιμετώπισε και οι ταλαιπωρίες που πέρασε, οδήγησαν εκείνον και την οικογένειά του σε μια άσχημη οικονομική κατάσταση με αφάνταστες στερήσεις. Επιπλέον κλόνισαν ανεπανόρθωτα την υγεία του. Πέθανε στις 26 Απριλίου 1963, ως άπορος, στο Δημοτικό Νοσοκομείο Αθηνών, από ανακοπή καρδιάς.

Ο μαθητής του Χάρης Σακελλαρίου έγραψε τη βιογραφία του. Το βιβλίο κυκλοφόρησε, το 1985, από τις εκδόσεις GUTENBERG με τον τίτλο «Μιχ. Παπαμαύρος: Η ζωή – οι διώξεις – το έργο του».

Το Γυμνάσιο με Λυκειακές Τάξεις Βολισσού φέρει από το 2008 το όνομά του. Να σημειωθεί ότι η πρόταση για ονοματοδοσία του σχολείου απορρίφθηκε αρχικά (το 2004) από κάποιους «αγράμματους» του Υπουργείου Παιδείας, μετά την αντίδραση όμως των φορέων της Χίου το Υπουργείο υποχώρησε και αποδέχτηκε τη σχετική πρόταση. Το 2011 το σχολείο, με αφορμή την ονοματοδοσία, διοργάνωσε μεγάλη εκδήλωση για το Μιχ. Παπαμαύρο με ομιλητές τον καθηγητή του Πανεπιστημίου Θράκης κ. Αθ. Καραφύλλη και το δάσκαλο κ. Μάρκο Σκούφαλο.

Το Ίδρυμα Κουγιούλη προχώρησε στην ανατύπωση 3 βιβλίων του Παπαμαύρου4, ενώ έθεσε ως στόχο να στήσει την προτομή του στο Σχολείο της Βολισσού.

Δύο τουλάχιστον Σύλλογοι φέρουν το όνομα του Μιχ. Παπαμαύρου. Πρόκειται για το «Σύλλογο Εκπαιδευτικών Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης Ηλιούπολης», καθώς και για το «Σύλλογο για την ανάδειξη της ιστορίας της εκπαίδευσης στη Φθιώτιδα και την προώθηση άτυπων μορφών μάθησης».

Ο Πολιτιστικός Σύλλογος της γενέτειράς του Βολισσού που ξεκίνησε με μια πρώτη εκδήλωση (ομιλία του βιογράφου του, Χάρη Σακελλαρίου), το 1995,  έχει αυτή τη στιγμή το φιλόδοξο στόχο να προχωρήσει στην επανέκδοση του «Συστήματος Νέας Παιδαγωγικής». Επίσης την Τετάρτη 1η Αυγούστου 2018 διοργανώνει μαζί με την ΠΕΑΕΑ – ΔΣΕ, το Γυμνάσιο Βολισσού και το Δήμο Χίου εκδηλώσεις για το Χιώτη παιδαγωγό που περιλαμβάνουν ομιλία του καθηγητή του ΑΠΘ κ. Χρήστου Τουρτούρα, αποκαλυπτήρια πινακίδας στο χώρο του σπιτιού του, έκθεση βιβλίου και έκθεση φωτογραφίας.

Μένουν ακόμη πολλά να γίνουν. «Για να εξιλεωθεί έτσι κάπως η Πολιτεία απέναντι του» αλλά και «για να τον γνωρίσουν οι νέοι δάσκαλοι και να συνειδητοποιήσουν το ρόλο τους στη μεγάλη υπόθεση της παιδείας του λαού»5, όπως εύστοχα επισημαίνει ο βιογράφος του Χάρης Σακελλαρίου.

Του το οφείλει ο τόπος του. Του το οφείλει η πατρίδα του. Του το οφείλει η εκπαίδευση που υπηρέτησε με αυταπάρνηση.

 

ΣΩΤΗΡΗΣ ΠΑΡΑΔΕΙΣΗΣ

Διευθυντής του Γυμνασίου με

Λυκειακές Τάξεις Βολισσού

«Μιχ. Παπαμαύρος»

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

  1. Μιχ. Παπαμαύρου: «Διδαχτικές αρχές του Σχολείου Εργασίας – Είκοσι γράμματα στον Έλληνα Δάσκαλο», Τύποις Κ.Ι. Μαυροειδή, Λαμία 1930, Ανατύπωση της 1ης έκδοσης από το Ίδρυμα Κουγιούλη, σελ. 97
  2. Μιχ. Παπαμαύρου: «Σύστημα Νέας Παιδαγωγικής», Αθήνα 1961, σελ. 427
  3. Μιχ. Παπαμαύρου: «Η έννοια του δημοτικισμού», Εφημερίδα «Νέα Χίος», 17 Μαΐου 1928
  4. Πρόκειται για τα βιβλία «Ο προστάτης του σπιτιού», «Νέα Πατρίδα» και «Διδαχτικές αρχές του Σχολείου Εργασίας – Είκοσι γράμματα στον Έλληνα Δάσκαλο»
  5. Χάρη Σακελλαρίου: «Μιχ. Παπαμαύρος: Η ζωή – οι διώξεις – το έργο του», σελ 12

 

 ΤΟ «ΣΚΑΣΙΑΡΧΕΙΟ» ΣΤΑ «ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΑ ΣΧΟΛΕΙΑ»

IMG_3527

Στην Καλών Τεχνών της Αθήνας το Σάββατο 16/6 είχαμε μια πρωτόγνωρη εμπειρία. Συναντηθήκαμε από κοντά πολλοί άνθρωποι του «Σκασιαρχείου», όπως πάντα, όμως οι άνθρωποι που θα άνοιγαν το διήμερο ήταν και οι τρεις τους μέλη του κινήματος Freinet. (περισσότερα…)

Πάρος, «Το Σχολείο αλλιώς»

image1

Διήμερο Προβληματισμού

19-20 Μαΐου / Αρχίλοχος Πολιτιστικός Σύλλογος Πάρου

 

Η ομάδα «ΓΙΑ ΕΝΑ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ», που δραστηριοποιείται στην Πάρο  εδώ και τρία χρόνια οργάνωσε σε συνεργασία με την Ευζωία wellness activities ένα διήμερο προβληματισμού για το μέλλον του σχολείου στην ελληνική κοινωνία. Ο τίτλος της διημερίδας ήταν «Το σχολείο αλλιώς». (περισσότερα…)

Με τον Γιάννη Γιουλούντα στην «Αλκυονίδα»

2018 gioylountas

Την Πέμπτη 24/5/2018 θα υποδεχτούμε στον κινηματογράφο «Αλκυονίδα» (Ιουλιανού 42 – 44, 18:00) το μέλος του γαλλικού Συνεργατικού Ινστιτούτου για το Μοντέρνο Σχολείο (ICEM) Γιάννη Γιουλούντα με τη νέα του ταινία «Έρωτας και Επανάσταση»  (2018).

Ο Γιάννης Γιουλούντας συμμετέχει στην ομάδα του «Σκασιαρχείου» με επιμορφωτικές δράσεις που αφορούν στην «Φιλοσοφία μαζί με τα παιδιά». Σύντομα θα έχουμε ένα κείμενο για τη δουλειά του από την Εύη Μανοπούλου. Επίσης, συμμετέχει ενισχύοντας με το κομβόι της αλληλεγγύης από τη Γαλλία τις δράσεις του «Σκασιαρχείου» στα σχολεία και στην κοινότητα. Η προηγούμενη ταινία του «Αγωνίζομαι άρα υπάρχω» (2015) αναφέρεται στη σχέση της παιδαγωγικής με τα κοινωνικά κινήματα και κάνει αναφορά στον τρόπο που δουλεύουμε τις ιδέες του κινήματος Freinet στο 35ο δημοτικό σχολείο των Εξαρχείων και στο «Σκασιαρχείο». Ο τίτλος της ήταν η καμπάνια του Συνεργατικού Ινστιτούτου (ICEM) εκείνη τη χρονιά στη Γαλλία.

Όλα τα χρόνια της κρίσης, από το 2013 και μετά, η παρουσία του είναι μια συμβολή στην τεχνική της αλληλογραφίας του Freinet, φέρνοντας κοντά για να συνομιλούν μέρη των κοινωνικών κινημάτων και της παιδαγωγικής με την παιδική ηλικία, δίνοντας την ελπίδα και μια μεγάλη γκάμα συναισθημάτων πώς αυτός ο κόσμος μπορεί να βεβηλωθεί από τα παιδιά και να γίνει ο κόσμος τους. Αυτή η εξωτερικότητα που ονομάζεται «κόσμος», αυτή η έννοια που αφορά όλη τη φιλοσοφία του 20ου αιώνα και είμαστε φαινομενολογικά αποβλεπτικοί σ’ αυτήν, αυτή τον απασχολεί άλλη μια φορά στη νέα του ταινία για τη μετάβαση από την παιδική ηλικία στην υποκειμενικότητα και τη συγκρότηση του υποκειμένου, το οποίο (συν)εργάζεται για να κάνει περιττές τις καπιταλιστικές σχέσεις παραγωγής.

Την ίδια μέρα στις 20:00, στη Λαϊκή Συνέλευση Γκύζη (Ιωάννου Σούτσου 62, Πεδίο του Άρεως), θα έχουμε την προβολή της άλλης του ταινίας «Στους δρόμους των Εξαρχείων»(2018) και συζήτηση με τον σκηνοθέτη για τις κυβερνητικές πολιτικές για την εκπαίδευση στη Γαλλία, τις αντιστάσεις και τις πρόσφατες κινητοποιήσεις.  [Μπ. Μπ.]

Μιλώντας για το κίνημα Freinet και την παιδεία στα ΜΜΕ

zizanio

Την Δευτέρα 16/4, στη Λαϊκή Συνέλευση Γκύζη, στις 19:30,  εκπαιδευτικοί της ομάδας  «Το Σκασιαρχείο» θα παρουσιάσουν το βιβλίο “Celestin Freinet, Θεσμική και κριτική παιδαγωγική” (Εκδόσεις των Συναδέλφων, 2017).  

Στη συνέχεια θα προβληθούν φιλμάκια από σχολεία της Αθήνας και άλλων δήμων που έκαναν τα ίδια τα παιδιά, τα οποία συμμετείχαν στη 17η Κάμερα Ζιζάνιο στο πλαίσιο του 20ουΦεστιβάλ Ολυμπίας και μερικά βραβεύτηκαν.

Η παρουσία της εκπαιδευτικής κοινότητας στη Λαϊκή Συνέλευση του Γκύζη (Ιωάννου Σούτσου 62), όπου αρκετές φορές έχουν φιλοξενηθεί δράσεις μας, θα ήταν μια ακόμη ευκαιρία να δούμε τη δημόσια σφαίρα των παιδιών, τα δικαιώματά τους και τις τεχνικές Freinet που μπορούν τα υπηρετούν, για να έχουμε το σχολείο που ονειρευόμαστε. [Μπ. Μπ.] 

Παρουσίαση του βιβλίου στο Ρέθυμνο

2018_ΚρητηFr4

Συμβάλλοντας στην προσπάθεια όλων μας για ένα σχολείο ελεύθερο, χαρούμενο και αποτελεσματικό έχουμε την τιμή να σας προσκαλέσουμε στη δεύτερη φετινή συνάντηση στοχασμού και συλλογικής παιδαγωγικής διερεύνησης με αφετηρία τη μέθοδο και τις πρακτικές του καινοτόμου παιδαγωγού C. Freinet.

Την Τρίτη 13-03-2018 στις 19.30, στην αίθουσα του πανεπιστημιακού πολιτιστικού κέντρου ΞΕΝΙΑ (ΡΕΘΥΜΝΟ) θα γίνει παρουσίαση του συλλογικού έργου με τίτλο: «C. Freinet. Θεσμική και κριτική παιδαγωγική», με ομιλητές τους:

Αικ. Δαλακούρα (Παν. Κρήτης), Ν. Βαφέα (Παν. Κρήτης), Δ. Καρακατσάνη (Παν. Πελοποννήσου) και Ιω. Μαρκαντές (Πειραματικό Γυμνάσιο Παν. Κρήτης).

Έχουν προβλεφθεί από τους συνδιοργανωτές-Τμήμα Φιλοσοφικών και Κοινωνικών Σπουδών του Παν. Κρήτης, Πειραματικό Γυμνάσιο Π. Κ., Παιδαγωγική Ομάδα «Το Σκασιαρχείο»-τρεις φάσεις συναντήσεων, που θα ολοκληρωθούν στο διήμερο 5-6/05/2018

Η Οργανωτική Επιτροπή