Με το «Σκασιαρχείο» στο «Μικρό Δένδρο»

IMG_2674

Στο πλαίσιο του B-Fest την Κυριακή 27/5/2018 στην Καλών Τεχνών στην Αθήνα,  μέλη του Σκασιαρχείου είχαμε την ευκαιρία να παρακολουθήσουμε την παρουσίαση που έγινε από τις συνοδούς-παιδαγωγούς και ένα γονέα για το Μικρό Δέντρο που θα γίνει δάσος (http://alliotikosxoleio.espivblogs.net/), το αυτοοργανωμένο παιδαγωγικό εγχείρημα στην περιοχή Κρυονερίου Θεσσαλονίκης. (περισσότερα…)

Advertisements

Υπαίθρια διδασκαλία και Αρχιτεκτονική

20180523_112325.jpg

Αναζητώντας ένα σπίτι να μείνουμε

Χαράλαμπος Μπαλτάς

Με τα παιδιά της α’ τάξης του 35ου Δημοτικού Σχολείου Εξαρχείων στις 23/5/2018 πήραμε πάλι τους δρόμους της γειτονιάς. Δουλεύοντας το τρίπτυχο τάξη – αυλή – κοινότητα αφιερώσαμε λίγο χρόνο στην υπαίθρια βιβλιοθήκη μας για να μοιραστούμε μεταξύ μας σε κουβάδες που πήραμε μαζί μας πολύτιμα υλικά από μια δωρεά (παιχνίδια, μινιατούρες, ζώα, μικρόκοσμοι που αγαπούν τα παιδιά). Αυτό τον χώρο με τη σκάλα, τον πλάτανο, τα φυτά μας, το παγκάκι, τα ποδήλατα και τις παλέτες που ονομάζουμε «θρανία της άνοιξης» ή «η τάξη στον πλάτανο» ή «η υπαίθρια βιβλιοθήκη του σχολείου», ή «η λοξή τάξη», πρόσφατα τον ανανεώσαμε βάφοντας τα υλικά του. Όλοι μαζί, γονείς και παιδιά! Και τον απολαμβάνουμε για τα μαθήματα (την Μελέτη Περιβάλλοντος, τα Μαθηματικά και τη Γλώσσα), για το φαγητό (κάθε Πέμπτη), για τη ζωγραφική, για τον χορό, για την ποίηση (πάνω στις καρέκλες), για την ανάγνωση των βιβλίων ή την εκπαίδευση στις φωνές των πουλιών.

Ετοιμαζόμαστε εξάλλου και για την 1η Ιουνίου να γίνουμε «παιδιά – πουλιά», τη μέρα που περίπου τρεις δεκάδες ταράτσες θα συντονιστούν με τους μουσικούς τους και θα κάνουμε τα πουλιά! (μαζί με τη Βάσια Παρασκευοπούλου και το βιβλίο της «Το φτεράκι» (2016), που αγαπάει να κινείται). Ποίηση και  Αρχιτεκτονική παντού με την βοήθεια του Πάρη και της Πανδώρας!

20180523_125957

Μαζί μας επίσης στο ραντεβού και οι αρχιτεκτόνισσες, όπως κάθε Τετάρτη (Βάσια, Ειρήνη, Μαρίνα)! Τραγουδώντας τους «δώδεκα μήνες αθλητές» της «Λιλιπούπολης», με κόρνες και ξεφωνητά φτάσαμε στο Πολυτεχνείο για να κάνουμε τα γενέθλια της Αννούλας (από το βιβλίο της Ζωρζ Σαρή, «Τα γενέθλια» (1977). Απλώσαμε σχοινιά, μανταλάκια και φωτοτυπίες, γράψαμε ευχές κι είπαμε ελληνικά και αλβανικά τα χρόνια μας πολλά (να ζήσεις Αννούλα και χρόνια πολλά…).

Μετά μας περίμενε η βιβλιοθήκη της αρχιτεκτονικής όπου αναζητήσαμε τίτλους που αφορούν σπίτια. Είχαμε βγει έξω από το σχολείο και ψάχναμε ένα σπίτι (με τα πολύτιμα υλικά μας ως πρόσφυγες)! Είδαμε πολλά σπίτια (πέτρινα, μοντέρνα, κοντά στη θάλασσα ή στο βουνό). Και μετά πήγαμε στο μουσικό τμήμα (όπου εργάζεται ο κύριος Γιώργος,  μπαμπάς μιας μαθήτριας), όπου τα παιδιά έκαναν χρήση όλων των οργάνων μέσα σε κλίμα ευφορίας. Κι ύστερα στα καμαρίνια που έχουν οι αρχιτεκτόνισσες να δουν τα παιδιά το χώρο τους!

20180523_110111

Αποχαιρετήσαμε την μικρή Αννούλα και πήραμε το δρόμο της Σολωμού. Το Ελληνικό Συμβούλιο για τους Πρόσφυγες ήταν στο δρόμο μας. Το προσπεράσαμε για να πάμε στην «Πυξίδα», όπου μας περίμενε ο Θάνος και η συγγραφέας Χριστίνα Φραγκεσκάκη. Γύρω από ένα τραπέζι τα παιδιά άρχισαν να ζωγραφίζουν το σπίτι που ονειρεύονται. Και μετά ένα μεγάλο εργαστήριο που αφορούσε τη δική τους ματιά για το «τι είναι» το σπίτι γι’ αυτά. Η ανάγνωση του βιβλίου της «Ζωγράφισέ μου ένα σπίτι» (2017) συμπλήρωσε αυτή τη ματιά. Κι όταν τελείωσε το εργαστήριο στο ερώτημα, στον υπεύθυνο του χώρου, τον Θάνο, πόσο καιρό κάνουν να βρουν ένα σπίτι οι πρόσφυγες, η απάντηση ήταν «πολύ, πάρα πολύ». Κι αυτό σήμαινε ως κατακλείδα όλο τον αναστοχασμό για την ασφάλεια του σπιτιού και την απώλειά της. Μια σκηνή που ήταν δίπλα ανοιχτή ήταν η ευκαιρία να μπουν όλα τα παιδιά μέσα!! Ένα σπίτι ακόμα για άστεγους και ξε – σπιτωμένους!

Και με τη Χριστίνα Φραγκεσκάκη και το καρότσι μας (την κινητή βιβλιοθήκη), πήγαμε στο κτίριο πάλι, εκεί που ξεκινήσαμε. Η μάθηση είναι από κτίριο σε κτίριο, στο δρόμο, στην υπαίθρια βιβλιοθήκη μας και στην κινητή, στην κοινότητα και στη συνομιλία με τον κόσμο των μεγάλων. Αυτό είναι το σχολείο της κοινότητας. Η κοινότητα έδειξε πάλι την αγάπη της για τα παιδιά σ’ όλους τους χώρους που μπαινόβγαιναν. Γιατί αυτό έκαναν τα παιδιά. «Βεβήλωναν» με τον δικό τους τρόπο τους χώρους.

20180523_121507

Και ο μπερντές στην τάξη, έτοιμος να τα δεχθεί (κουδούνι, φως, φιγούρες, cd – player), τα περίμενε για μια ακόμη εμπειρία συνύπαρξης για τα αισθήματα του Καραγκιόζη, όχι για την Αγλαΐα, αλλά για τη Βεζυροπούλα! Η αντίθεση φτώχειας και πλούτου υπερκεράστηκε και από άλλες αντιθέσεις!!!! Η παράγκα όμως και το Σεράι είναι ισχυρά σύμβολα σπιτιών για τη σύγκρουση των δυο κόσμων. Η Χριστίνα έβλεπε για άλλη μια φορά το σχολείο που το βλέπει σχεδόν 10 χρόνια κι ενθουσιάστηκε με τον μπερντέ, λέγοντας «πόσο εμπνέει τα παιδιά να οδηγηθούν στην έκφραση αυτή η σχέση φωτός/ σκιάς». Και η επωδός της ήταν πως «αυτό είναι ανάγνωση και πόλη», πως έτσι διαβάζουμε την πόλη, με το καρότσι, τα βιβλία και την υπαίθρια διδασκαλία. Έτος βιβλίου για την Αθήνα που είναι φέτος!  Και να συμπληρώναμε  για τη σχέση της τέχνης με τη ζωή και το δίστιχο του Γιώργου Σεφέρη που ήταν κι αυτός ο ποιητής στη γειτονιά μας (Μαυρομματαίων και Κυβέλης): «τα σπίτια που είχα μου τα πήραν/ πόλεμοι, χαλασμοί, ξενιτεμοί».

20180523_103814

 

Ο Χαράλαμπος Μπαλτάς είναι δάσκαλος στο 35ο Δημοτικό Σχολείο Αθηνών, συντάκτης στο περιοδικό «Παιδεία και Κοινωνία» (2015/2018) και μέλος της Παιδαγωγικής Ομάδας «Το Σκασιαρχείο – Πειραματικοί Ψηλαφισμοί για ένα Σχολείο της Κοινότητας». babisbaltas1@gmail.com

Υπαίθρια διδασκαλία και Τυπογραφία

20180516_105157

Κάνοντας διαδρομές στην πόλη με τα παιδιά

Χαράλαμπος Μπαλτάς

Με τα παιδιά της α΄ τάξης του 35ου Δημοτικού Σχολείου Αθηνών πήραμε πάλι τους δρόμους την Τετάρτη 16/5/2018. Αυτή τη φορά πάλι για μια ακόμη διαδρομή, με το καρότσι μας γεμάτο με την παιδική λογοτεχνία της γειτονιάς, τις αρχιτεκτόνισσες (Βάσια και Ειρήνη), τα κείμενά μας για την έκδοση της εφημερίδας τοίχου που ετοιμάζουμε και τα τραγούδια μας. Η κόρνα μας, οι καρακάξες με τη φωλιά τους στο κυπαρίσσι του σχολείου και οι φωνές των παιδιών, μ’ ένα σκοπό μας έκαναν παιδιά – πουλιά, τραγουδώντας Λιλιπούπολη (12 μήνες αθλητές). Οι δρόμοι μας Κωλέττη και Καποδιστρίου, δυο άνθρωποι από τα επαναστατικά χρόνια και μια περίπλοκη σχέση.

Πρώτος σταθμός τα βιβλιοπωλεία μας (Opera και Αλεξάνδρεια), το «Τυπογραφείο» μας (με το οποίο συνεργαζόμαστε 10 χρόνια τώρα, εκδίδοντας τις «Φιλίες των παιδιών» (2008/2014) και τόσα άλλα έντυπα) και μετά η Καίτη Φλώρου («Η βασίλισσα της γραφομηχανής» που έγινε φιλμ το 2015 από τον Προκόπη Δάφνο και της κάναμε και αφιέρωμα στο σχολείο πέρυσι!). Παρεμπιπτόντως, στην τάξη μας έχουμε γραφομηχανή (να είναι καλά «ο σκόρος») και γράφουμε τις πρώτες μας λέξεις!

Και μετά το Εθνικό Τυπογραφείο. Στα χρόνια του Καποδίστρια το τυπογραφείο έκανε μια διαδρομή σε πέντε πόλεις πριν φτάσει στην Αθήνα: Καλαμάτα, Κόρινθος, Ύδρα, Ναύπλιο, Αίγινα. Και να μην ξεχάσουμε και τον τυπογράφο μας τον Μάγιερ στο Μεσολόγγι με τις ανεπανάληπτες σκηνές του Νίκου Κούνδουρου στην ταινία του «Μπάιρον: η μπαλάντα ενός δαιμονισμένου» (1992). Τα παιδιά στη χώρα μας μαθαίνουν τυπογραφία για πρώτη φορά στο Ορφανοτροφείο της Αίγινας το 1830. Κι έρχεται στη Αθήνα για να δείξει την τέχνη του τυπογραφείου ο ίδιος ο Didot (η οδός Διδότου στα Εξάρχεια είναι το όνομα του τυπογράφου), σωζόμενος ως σήμερα με τη γραμματοσειρά που φέρνει το όνομά του κι είναι η αγαπημένη των παλαιών αναγνωστικών των σχολείων μας! Μ’ αυτήν θα τυπώσουμε και την εφημερίδα μας «Τ’ αετόπουλα», ως φόρο τιμής για την πολιτισμική κληρονομιά της γειτονιάς μας!

Και στον κόσμο ο πρώτος τυπογράφος μέσα στο τρένο ο Τόμας Έντισον! Και μετά τυπογράφοι γίνονται πολλά παιδιά, γιατί είναι ένα από τα παραδοσιακά επαγγέλματα, όπως τα παιδιά – εφημεριδοπώλες και τόσα άλλα. Και μετά, με την παιδαγωγική Freinet, τα πρώτα παιδιά που τυπώνουν είναι αυτά του Τζάννου Τσαγκιά στην Καλογρέζα το 1930. Πολλά είναι τα σχολεία που τυπώνουν περιοδικά, όπως η «Σχολή Αηδονοπούλου» στον μεσοπόλεμο και πηγαίνουν τα παιδιά τους στο τυπογραφείο για να δουν το τύπωμα του περιοδικού τους. Όλα τα τυπογραφεία στις αρχές του αιώνα ήταν γύρω από την Ομόνοια. Όμως στα μεταπολεμικά χρόνια μεταφέρθηκαν στα Εξάρχεια. Στα χρόνια της κατοχής το παράνομο τυπογραφείο ήταν στις δόξες του. Και μεταξύ άλλων δύο ξεχωρίζουν. Αυτό του Δημήτρη Χατζή (Ιπποκράτους 35) και αυτό της Σχολής Καλών Τεχνών (Καπλανών 3).

Στα χρόνια της μεταπολίτευσης στα σχολεία χρησιμοποιείται πολύ ο πολύγραφος. Επίσης τα κοινωνικά κινήματα αγκαλιάζουν το τυπογραφείο θεωρώντας ότι είναι μέρος του ακτιβισμού (αφίσες, έντυπα, μπροσούρες). Και το ιδιωτικό σχολείο «Το εργαστήρι» τυπώνει κι αυτό τις «9 ιστορίες» (1984) με την μέθοδο Freinet. Σήμερα ένας απλός εκτυπωτής στην τάξη εύκολα γίνεται τυπογραφείο (αλλά συνήθως απουσιάζει σ’ έναν κόσμο που γινόμαστε φτωχότεροι γιατί έχουμε μόνο εικόνες!). Όπου όμως έχουμε τάξεις Freinet με το «Σκασιαρχείο» το τυπογραφείο είναι σε δράση!

Και ο «Ψύλλος» (1990) του Δημήτρη Σπύρου, αυτό το όνειρο να επισκεφτεί ο μικρός δημοσιογράφος ένα τυπογραφείο, έγινε όνειρό μας να τυπώσουμε (δωρεάν) την εφημερίδα τοίχου μας στο Εθνικό Τυπογραφείο. Αφού όμως πρώτα δοκιμάσουμε και το καρμπόν, όπως ο «ψύλλος»! Τα παιδιά ξεναγήθηκαν στο χώρο, είδαν το μουσείο της τυπογραφίας, είδαν τις μηχανές και το χαρτί 35Χ50 που θα τυπωθεί, έκαναν σύσκεψη να αποφασίσουν τα ρεπορτάζ που θα αναλάβουν περαιτέρω (παρουσία και του διευθυντή του Εθνικού Τυπογραφείου) και πήραν το καρότσι να βγούμε πάλι στους δρόμους.

20180516_121311

Περάσαμε από την στοά του θεάτρου «Άλφα – Ιδέα» που παιζόταν φέτος «Ο βασιλιάς Ματίας ο πρώτος», συνομιλήσαμε με τον Στέφανο Ληναίο και μάθαμε την είδηση: θα παιχτεί και του χρόνου! Μόνο που οι εφημερίδες σ’ αυτό το έργο όπου τα παιδιά κάνουν τη δική τους κυβέρνηση, φέρνουν τα μαντάτα του κόσμου των μεγάλων, τα μαντάτα του πολέμου!

Το Πολυτεχνείο δεν μας δέχθηκε λόγω φοιτητικών εκλογών. Τι νόμοι κι αυτοί! Και μετά μας περίμενε η αρχιτεκτονική στο εργαστήριο της κυρίας Γρηγορίας (μαμά μαθήτριας της τάξης μας). Και σχεδιάστηκε άλλη μια φορά ο κόσμος! Όσο για τα βιβλία του Χρήστου Μπουλώτη, συγγραφέα της γειτονιάς μας, τα οποία αφορούν την πόλη, την αρχιτεκτονική, τα ζώα και το σχολείο, τα είχαμε κάνει στην υπαίθρια βιβλιοθήκη του σχολείου  και τα κουβαλούσαμε μαζί μας! Αυτή τη φορά η αυλή, πριν βγούμε στην κοινότητα, ήταν η δική μας «λοξή τάξη» στον πρώτο όροφο που έχουμε στο σχολείο μας!!!! Τον οποίο ο Νικόλαος Μητσάκης, ο αρχιτέκτονας του σχολείου μας, τον έδινε στα παιδιά, όπως και το κλιμακοστάσιο και την πέργκολα στον τρίτο, για παιχνίδι.

Ο μοντερνισμός του κτιρίου και των (συλλογικών) δράσεων είναι η κίνηση. Τάξη – αυλή – κοινότητα λοιπόν! Συμβολικά όμως είναι σαν μην έχουμε επιστροφή όταν σκεφτόμαστε διαφορετικά το σχολείο. Γυρίσαμε στο σχολείο, αλλά με το τυπογραφείο και την αρχιτεκτονική, θα δουλέψουμε γι’ αυτό το σχολείο που είναι «εκεί έξω», για το σχολείο της κοινότητας. Η εφημερίδα «Τ’ αετόπουλα» μας περιμένει να την κολλήσουμε στους τοίχους της γειτονιάς μας!

Ο Χαράλαμπος Μπαλτάς είναι δάσκαλος στο 35ο Δημοτικό Σχολείο Αθηνών, συντάκτης στο περιοδικό «Παιδεία και Κοινωνία» (2015/2018) και μέλος της Παιδαγωγικής Ομάδας «Το Σκασιαρχείο – Πειραματικοί Ψηλαφισμοί για ένα Σχολείο της Κοινότητας». babisbaltas1@gmail.com

Με τον Γιάννη Γιουλούντα στην «Αλκυονίδα»

2018 gioylountas

Την Πέμπτη 24/5/2018 θα υποδεχτούμε στον κινηματογράφο «Αλκυονίδα» (Ιουλιανού 42 – 44, 18:00) το μέλος του γαλλικού Συνεργατικού Ινστιτούτου για το Μοντέρνο Σχολείο (ICEM) Γιάννη Γιουλούντα με τη νέα του ταινία «Έρωτας και Επανάσταση»  (2018).

Ο Γιάννης Γιουλούντας συμμετέχει στην ομάδα του «Σκασιαρχείου» με επιμορφωτικές δράσεις που αφορούν στην «Φιλοσοφία μαζί με τα παιδιά». Σύντομα θα έχουμε ένα κείμενο για τη δουλειά του από την Εύη Μανοπούλου. Επίσης, συμμετέχει ενισχύοντας με το κομβόι της αλληλεγγύης από τη Γαλλία τις δράσεις του «Σκασιαρχείου» στα σχολεία και στην κοινότητα. Η προηγούμενη ταινία του «Αγωνίζομαι άρα υπάρχω» (2015) αναφέρεται στη σχέση της παιδαγωγικής με τα κοινωνικά κινήματα και κάνει αναφορά στον τρόπο που δουλεύουμε τις ιδέες του κινήματος Freinet στο 35ο δημοτικό σχολείο των Εξαρχείων και στο «Σκασιαρχείο». Ο τίτλος της ήταν η καμπάνια του Συνεργατικού Ινστιτούτου (ICEM) εκείνη τη χρονιά στη Γαλλία.

Όλα τα χρόνια της κρίσης, από το 2013 και μετά, η παρουσία του είναι μια συμβολή στην τεχνική της αλληλογραφίας του Freinet, φέρνοντας κοντά για να συνομιλούν μέρη των κοινωνικών κινημάτων και της παιδαγωγικής με την παιδική ηλικία, δίνοντας την ελπίδα και μια μεγάλη γκάμα συναισθημάτων πώς αυτός ο κόσμος μπορεί να βεβηλωθεί από τα παιδιά και να γίνει ο κόσμος τους. Αυτή η εξωτερικότητα που ονομάζεται «κόσμος», αυτή η έννοια που αφορά όλη τη φιλοσοφία του 20ου αιώνα και είμαστε φαινομενολογικά αποβλεπτικοί σ’ αυτήν, αυτή τον απασχολεί άλλη μια φορά στη νέα του ταινία για τη μετάβαση από την παιδική ηλικία στην υποκειμενικότητα και τη συγκρότηση του υποκειμένου, το οποίο (συν)εργάζεται για να κάνει περιττές τις καπιταλιστικές σχέσεις παραγωγής.

Την ίδια μέρα στις 20:00, στη Λαϊκή Συνέλευση Γκύζη (Ιωάννου Σούτσου 62, Πεδίο του Άρεως), θα έχουμε την προβολή της άλλης του ταινίας «Στους δρόμους των Εξαρχείων»(2018) και συζήτηση με τον σκηνοθέτη για τις κυβερνητικές πολιτικές για την εκπαίδευση στη Γαλλία, τις αντιστάσεις και τις πρόσφατες κινητοποιήσεις.  [Μπ. Μπ.]

Υπαίθρια διδασκαλία και Ιστορία

20180509_110607

Περπατώντας στους δρόμους της πλατείας Κάνιγγος

του Χαράλαμπου Μπαλτά

Η α΄ τάξη του 35ου Δημοτικού των Εξαρχείων βγήκε πάλι στους δρόμους! Η δεύτερη έξοδος! Το τρίπτυχο που δουλεύουμε είναι τάξη – αυλή – κοινότητα. Δράσεις μέσα στην τάξη, μετά στην αυλή και τέλος στην κοινότητα συνθέτουν τη σχέση μας με την αφή, το βίωμα, την κίνηση και την επιτέλεση του χώρου με τον χρόνο.

Τα παιδιά την Τετάρτη 9 Μαΐου 2018 ήρθαν με τα ποδήλατά τους στο σχολείο και κάναμε την αυλή πάρκο κυκλοφοριακής αγωγής. Με αυτοσχέδια σήματα κυκλοφορίας στα σώματά τους, με τροχονόμους και διαβάσεις πεζών, τα παιδιά είδαν σε μικρογραφία την πόλη τους από το μέλλον. Αυτή η άσκηση μας ευαισθητοποιεί πάντα πριν πάμε να συναντήσουμε την κοινότητα, όπως και η άλλη, με τα σχοινιά που γίνονται δρόμοι και παράγονται ιστορίες, όχι πάντα ευχάριστες.

20180509_092504

Το δεύτερο μέρος αφορούσε την δημιουργία ενός πανό «Όχι στον φασισμό» και την πορεία στην πλατεία Κάνιγγος. Το καρότσι με τα βιβλία μαζί μας, η πλανόδια βιβλιοθήκη μας, με βιβλία όπως «Άλλοι καιροί, άλλα παιδιά» (2005) της Άλκης Ζέη και της Ζωρζ Σαρή.

Η 9η Μαΐου είναι πανευρωπαϊκή μέρα κατά του φασισμού και η έξοδός μας δεν μπορούσε να την αγνοήσει. Το όνομα του σχολείου μας είναι «Ναπολέων Λαπαθιώτης» και γνωρίζουμε πόσο άσχημα ένιωσε ο ποιητής με την γερμανική κατοχή. Τι έκαναν τότε τα παιδιά και ειδικά τα φτωχά παιδιά; Αναζητούσαν συσσίτιο. Το σπίτι και σχολείο των παιδιών στον «Παρνασσό», αυτή την ιστορική σχολή της εργατικής τάξης, το κάναμε μια ανάμνηση όλων των ημερών της γερμανικής, ιταλικής και βουλγαρικής κατοχής.

20180509_102155

Εκεί μιλήσαμε για τον ρόλο των παιδιών στη κατοχή (κρυμμένα, σαλταδόροι, αετόπουλα, γερακίνες, παραδοσιακά επαγγέλματα) και μετά πήγαμε στην ΕΣΠΟ (γι’ αυτή τη δασκάλα μας την Ιουλία Μπίμπα ποιος θα γράψει;), μπήκαμε μυρίζοντας στην στοά Φέξη (Λέλα Καραγιάννη, η γυναίκα – άρωμα), τις γυναικείες φυλακές (Θεμιστοκλέους 7) και τέλος στο γραφείο του Χάρη Πάτση, όπου μας υποδέχθηκε η γυναίκα του, η κυρία Ελένη, με την κυρία Εύα.

20180509_121211

Ο Χάρης Πάτσης ήταν δάσκαλος στο σχολείο μας την περίοδο της κατοχής, την άνοιξη του 1941. Ήρθε στο σχολείο μας μετά το νοσοκομείο «Έλενα» όπου νοσηλεύονταν γιατί τραυματίστηκε στο αλβανικό μέτωπο. Μετά το σχολείο μας πήγε στα σχολεία της Ηπείρου και μετά ήρθε στο Πειραματικό Σχολείο της οδού Σκουφά, εφαρμόζοντας τις ιδέες του τυπογραφείου του Celestin Freinet. Συγκρούεται με τον Νικόλαο Εξαρχόπουλο, τη μια από τις δύο έδρες της Παιδαγωγικής στην Ελλάδα (η άλλη ήταν του Αλέξανδρου Δελμούζου), πηγαίνει εξορία στην Μακρόνησο (γιατί αρνήθηκε το όπλο Έλληνα να σκοτώσει Έλληνα), εκδίδει το δυσεύρετο βιβλίο του «Το Τυπογραφείο» (1951), νεκρολογεί το φίλο του Τζάννο Τσαγκιά (1952) και αλληλογραφεί με τον Celestin Freinet. Μετά ξεκινά το έργο του που γνωρίζουμε, με πιο πρόσφατο την μετάφραση του έργου «Λειτουργική Παιδαγωγική» του E. Claparede (1952, 2010). Τότε εκδίδει και το περιοδικό του «Νέο Σχολείο» (1950/1967) όπου γνωρίζουν την μετάφραση οι ιδέες του Freinet.

Το έργο που παράγει είναι τεράστιο, πέρα από την παιδαγωγική και αφορά εγκυκλοπαίδειες, λήμματα, λεξικά, λογοτεχνική ιστορία, βοηθήματα για την ελληνική γλώσσα και τόσα άλλα. Τον χάσαμε στο ξεκίνημα της ελληνικής κρίσης το 2010, τότε που ξεκινούσε το «Σκασιαρχείο» μας για να συνεχίσουμε αυτούς τους αγώνες. Τι συγκίνηση! Ο δάσκαλος που έχει μπει σε κάθε ελληνικό σπίτι ήταν στο σχολείο μας! Η κυρία Ελένη μας υποδέχθηκε φιλόξενα, διάβασε το γράμμα ενός μαθητή του δασκάλου της δ΄ δημοτικού για εκείνα τα χρόνια, συνομίλησε με τα παιδιά και τους χάρισε βιβλία για την α΄ δημοτικού, γραμμένα από τον σύζυγό της, με την μέθοδο Decroly. Είναι η ίδια μέθοδος που δουλεύουμε στην παιδαγωγική Freinet, μαζί με τις τεχνικές του (Τι νέα;, συμβούλιο τάξης, τυπογραφείο, σχολικός κήπος, κλπ). Η κυρία Εύα μας διάβασε ποιήματα και τα παιδιά παρήγαγαν δικά τους. Θέμα μας, τι άλλο, ο πόλεμος και η ειρήνη.

Και είπαμε και κάναμε και προβληματιστήκαμε και περάσαμε καλά και μπήκαμε πάλι μέσα στο σχολείο. Όμως σχολείο ήταν και έξω. Και το λέμε σχολείο της κοινότητας. (14/5/2018)

Ο Γιώργος Μόσχος (πρώην συνήγορος του παιδιού) ήταν παρών στο υπαίθριο μάθημα και έγραψε γι αυτό στον προσωπικό λογαριασμό του στο facebook:

Ήταν μια αλλιώτικη βόλτα στη γειτονιά. Ένα τσούρμο πρωτάκια με το δάσκαλό τους, μαμάδες και εθελόντριες συνοδούς, κίνησαν ένα πρωί από το σχολείο τους στα Εξάρχεια, περπάτησαν, σέρνοντας μαζί τους ένα πράσινο βαγονάκι με βιβλία, από όπου ανέσυραν κάπου κάπου κάποιο και το ξεφύλλιζαν, έκαναν στάσεις στο σπίτι που κάποτε ήταν σχολείο της Άλκης Ζέη, σε μαγαζιά και κτίρια με ιδιαίτερο χαρακτήρα, στα αγάλματα του πάρκου, θεών και ηρώων της μυθολογίας και της ιστορίας, στη Γεωγραφική Υπηρεσία Στρατού, σε προγραμματισμένες και απρόσμενες συναντήσεις με ανθρώπους που εργάζονται στο πάρκο και άλλους που το επισκέπτονται, αναζητώντας μια ανάσα, μια ξεκούραση ή μια φυγή. Άκουσαν τα πουλάκια. Μύρισαν τα λουλούδια. Φώναξαν μαζί τον γέρο του Μωριά (κύριε Κολοκοτρώωωνηηηηη!) να τους ακούσει και να τους δει, όπου κι αν είναι τώρα. Έπαιξαν παιχνίδια παραδοσιακά και αυτοσχέδια. Μίλησαν και άκουσαν για την ιστορία, τους πολέμους, την προσφυγιά, τα σύνορα, τις δυσκολίες και τις φιλίες των λαών και των ανθρώπων. Δεν ξέρω πόσες από τις πληροφορίες που απλόχερα τους μοίρασε ο δάσκαλός τους στη δίωρη βόλτα έμειναν στη μνήμη των πιτσιρικάδων. Σίγουρα όμως θα τους έμεινε η αίσθηση της ελεύθερης ματιάς στην πόλη που μας περιβάλλει και το αίσθημα της ομάδας που χαίρεται, παρατηρεί, μαθαίνει, παίζει, σχετίζεται και υπάρχει, μέσα σε αυτήν…
Ήμουνα και εγώ εκεί και νοιώθω τυχερός, που μαζί με τα πρωτάκια πρόσεξα εικόνες και ανθρώπους, που συχνά δεν δίνουμε χρόνο να παρατηρήσουμε και να σχετιστούμε μαζί τους. Και σκέφτηκα, «πόσα υπέροχα μπορούν να συμβούν στην εκπαίδευση, έξω από τους τοίχους μιας τάξης, αν οι δάσκαλοι και οι γονείς τολμήσουν, υποστηρίξουν και εμπιστευθούν τα παιδιά σε παρόμοιες εξερευνητικές και απελευθερωτικές εμπειρίες» ….

ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΣΕ ΣΥΝΕΛΕΥΣΗ 17/5

Η Γενική Συνέλευση των μελών του Σωματείου «Το Σκασιαρχείο» που έλαβε χώρα στις 23/03/2018 αποφάσισε ομόφωνα την πραγματοποίηση νέας συνέλευσης των μελών για την συζήτηση των θεμάτων που σχετίζονται με τις δράσεις του Σωματείου.

Η ημερομηνία που είχε ορισθεί από τότε είναι η Πέμπτη 17 Μαΐου, ώρα 18.00 – 20.00.

Καλούνται λοιπόν τα μέλη του Σωματείου να συμμετάσχουν  στη  συνέλευση, η οποία θα πραγματοποιηθεί στο Μαράσλειο Δημοτικό Σχολείο (Μαρασλή και Σουηδίας, Μετρό Ευαγγελισμός).

Συνεργατικά,

Το Δ.Σ. του Σκασιαρχείου

Μιλώντας για το κίνημα Freinet και την παιδεία στα ΜΜΕ

zizanio

Την Δευτέρα 16/4, στη Λαϊκή Συνέλευση Γκύζη, στις 19:30,  εκπαιδευτικοί της ομάδας  «Το Σκασιαρχείο» θα παρουσιάσουν το βιβλίο “Celestin Freinet, Θεσμική και κριτική παιδαγωγική” (Εκδόσεις των Συναδέλφων, 2017).  

Στη συνέχεια θα προβληθούν φιλμάκια από σχολεία της Αθήνας και άλλων δήμων που έκαναν τα ίδια τα παιδιά, τα οποία συμμετείχαν στη 17η Κάμερα Ζιζάνιο στο πλαίσιο του 20ουΦεστιβάλ Ολυμπίας και μερικά βραβεύτηκαν.

Η παρουσία της εκπαιδευτικής κοινότητας στη Λαϊκή Συνέλευση του Γκύζη (Ιωάννου Σούτσου 62), όπου αρκετές φορές έχουν φιλοξενηθεί δράσεις μας, θα ήταν μια ακόμη ευκαιρία να δούμε τη δημόσια σφαίρα των παιδιών, τα δικαιώματά τους και τις τεχνικές Freinet που μπορούν τα υπηρετούν, για να έχουμε το σχολείο που ονειρευόμαστε. [Μπ. Μπ.] 

Αλληλογραφώντας με τον Γιώργο Μόσχο

DSC02819

Ο Γιώργος Μόσχος δεν είναι πια Συνήγορος του Παιδιού. Για πολλά παιδιά όμως θα είναι ακόμη στο προσκεφάλι τους. Μετά από περίπου δεκαπέντε χρόνια θα τον έχουμε να αγωνίζεται για τα δικαιώματα των παιδιών από άλλη θέση. Φεύγοντας μας άφησε το παρακάτω γράμμα:

«Στις 8 Φεβρουαρίου εκδόθηκε το ΦΕΚ με το οποίο γίνεται αποδεκτή η παραίτησή μου από τη θέση του Βοηθού Συνηγόρου του Πολίτη για τα Δικαιώματα του Παιδιού και ταυτόχρονα τοποθετείται αντικαταστάτρια μου. Νοιώθω την ανάγκη, μετά από 14,5 χρόνια υπηρεσίας στα καθήκοντα αυτά και συναρπαστικής προσπάθειας για να γίνουν τα δικαιώματα του παιδιού περισσότερο αναγνωρίσιμα και σεβαστά στη χώρα μας, να ευχαριστήσω παιδιά και ενήλικες που εμπιστεύτηκαν, υποστήριξαν και συμμετείχαν σ’ αυτό το μοναδικό πείραμα και να μιλήσω για την ανάγκη διαφύλαξης και περαιτέρω θεσμικής θωράκισης, με βάση τα διεθνή πρότυπα, του θεσμού του Συνηγόρου του Παιδιού, που ο Έλληνας νομοθέτης αποφάσισε να ενσωματώσει στην ανεξάρτητη αρχή «Συνήγορος του Πολίτη» με το ν.3094/03. Πέρα από τον Συνήγορο όμως, η υπεράσπιση των δικαιωμάτων των παιδιών είναι ένα ζήτημα που χωράει στην καθημερινότητα όλων μας, ως καθήκον αλλά και ως ευλογία, που μπορεί να μας επιστρέψει χαρά και δύναμη, καθώς διαρκώς βρισκόμαστε μπροστά σε όμορφες προκλήσεις, όπως:

– Να δίνουμε προσοχή, λόγο, χρόνο και θέση στα παιδιά, με σεβασμό στα συναισθήματα, τις ανάγκες και τις απόψεις τους.
– Να προωθούμε και διεκδικούμε αλλαγές υπέρ τους, όχι μόνο σε θεσμικό επίπεδο αλλά και σε αυτό των στάσεων, των ιδεών και των συμπεριφορών μας, και ιδίως αυτών που λειτουργούν ως παράδειγμα στα παιδιά.

– Να διδασκόμαστε από τα παιδιά

– Να αναγνωρίζουμε τα επιτεύγματα ομάδων παιδιών που λειτουργούν με έμπνευση και δημιουργικότητα.
– Να έχουμε διπλή κατανόηση και υπομονή για τα παιδιά που δυσκολεύονται, που ζορίζονται και που ξεσπούν ή σιωπούν.
– Να αποδεχόμαστε τα λάθη των παιδιών και να τα εμπνέουμε φιλικά να τα διορθώνουν.

– Να μαθαίνουμε με απλούς τρόπους στα παιδιά να υπερασπίζονται τον εαυτό τους, αλλά και να σέβονται και να υποστηρίζουν τα άλλα παιδιά.

– Να ενισχύουμε τις ευκαιρίες ατομικής και συλλογικής έκφρασης και δημιουργίας τους.

– Να κάνουμε τις διαδικασίες μάθησης στη ζωή τους ευχάριστες και απολαυστικές, ακόμη και αν χρειάζεται κάποιες φορές να είναι κοπιώδεις.

– Να δοκιμάζουμε μαζί τους πρακτικές ισότιμης επικοινωνίας, διαλόγου, λήψης αποφάσεων και ειρηνικής επίλυσης διαφορών…

Σε όλα αυτά τα πεδία θα προσπαθήσω να συνεχίσω να είμαι παρών και μάχιμος. Πιστεύω με πολλή ακόμα ενέργεια και διάθεση. Για να δούμε περισσότερους όμορφους κήπους των παιδιών να ανθίζουν γύρω μας».

Και το δικό μας:

«Γιώργο για όλα αυτά που μοιραζόμαστε συνεχίζουμε, δουλεύοντας τα δικαιώματα των παιδιών και το σχολείο της κοινότητας. Είμαστε ομοτράπεζοι στις μικρές συνελεύσεις των παιδιών, τις στιγμές που λένε τη γνώμη τους και εκδίδουν το έντυπό τους. Την στιγμή που πολιτεύονται ζούμε την άνοιξη της χώρας μας. Σ’ ευχαριστούμε για όλα, για τα περαστικά και τα μελλούμενα». [Μπ. Μπ.]

(περιοδικό «Παιδεία και Κοινωνία», τχ. 127, Κυριακάτικη Αυγή, 25/3/2018, σελ. 15)

ΓΕΝΙΚΗ ΣΥΝΕΛΕΥΣΗ (3)

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΓΙΑ ΤΑ ΜΕΛΗ ΤΟΥ «ΣΚΑΣΙΑΡΧΕΙΟΥ»

Η Γενική Συνέλευση του Σωματείου μας πραγματοποιήθηκε το Σάββατο 17 Μαρτίου, ώρα 13.15 έως 15.30 στο Μαράσλειο όπου έγινε ομόφωνα η έγκριση των πεπραγμένων και του οικονομικού απολογισμού και συζητήθηκε ο προγραμματισμός μας για το επόμενο διάστημα. Ιδιαίτερα συζητήσαμε την επέκταση του Πιλοτικού προγράμματος και την υποστήριξη την επόμενη χρονιά όλων των εκπαιδευτικών που εφαρμόζουν την παιδαγωγική Φρενέ (μέλη του Πιλοτικού και του Δικτύου). Τα Πρακτικά της Γενικής Συνέλευσης θα σταλούν με μέηλ στα μέλη.

Η Συνέλευση θα συνεχιστεί την ερχόμενη Παρασκευή 23 Μαρτίου, ώρα 18.00 έως 20.00 στον ίδιο χώρο, το Μαράσλειο για να πάρουμε τις τελικές αποφάσεις.

Καλούνται όσοι -όσες ήταν παρόντες-ούσες και όλα τα μέλη να παραβρεθούν στην συνέχεια της Συνέλευσης. Η παρουσία όλων κρίνεται απαραίτητη για να συναποφασίσουμε τα κρίσιμα θέματα που ακολουθούν:

  1. Επανάληψη Πιλοτικού προγράμματος σε Αθήνα με προυπόθεση τη διαθεσιμότητα των επιμορφωτών και εξεύρεση νέων – πολλαπλασιαστών επιμορφωτών.
  2. Επέκταση του Πιλοτικού στην περιφέρεια Πελοποννήσου με έδρα την Κόρινθο με προυποθέσεις (διαθεσιμότητα συνεργατών)
  3. Διοργάνωση ημερίδων τον Ιούνιο για τη διάχυση των πρώτων αποτελεσμάτων της  επιμόρφωσης και εφαρμογής του προγράμματος σε Αθήνα και Κόρινθο.
  4. Κάλυψη των επιμορφωμένων ώστε να συνεχίσουν την παιδαγωγική Φρενέ στις τάξεις τους.
  5. Έκδοση των βιβλίων μας από το Υπουργείο και δωρεάν διάθεσή τους σε όλα τα σχολεία.
  6. Χώρος και χρόνος συνάντησης των μελών ανά μήνα ή δίμηνο. Να δίνεται λόγος στις ομάδες (τομείς) για να παρουσιάζουν τις εργασίες τους και να συζητιούνται θέματα που χρειάζονται συναίνεση.

Σας περιμένουμε,

Συνεργατικά,

Η Παιδαγωγική ομάδα «Σκασιαρχείο»

ΓΕΝΙΚΗ ΣΥΝΕΛΕΥΣΗ (2)

Η Γενική Συνέλευση του Σκασιαρχείου της 10/3 αναβλήθηκε λόγω έλλειψης απαρτίας.  Θα γίνει το επόμενο Σάββατο 17 Μαρτίου, ώρα 13.15 στο Μαράσλειο (οδός Μαρασλή και Σουηδίας, στάση Ευαγγελισμός) αμέσως μετά τη συνάντησή μας του Δικτύου Συνεργατικών Σχολείων με τη παιδαγωγική Φρενέ).
Έχουμε να συζητήσουμε πολλά κρίσιμα θέματα, που απαιτούν τη συνεργασία όλων μας, ανάμεσα σε αυτά και την επέκταση του πιλοτικού προγράμματος. Καλούνται, επίσης, τα μέλη από κάθε τομέα ( Τέχνη, κινηματογράφος, Μικρά βιβλία, Μεταφράσεις, Δίκτυο, Πιλοτικό πρόγραμμα, κ.α.), να παρουσιάσουν τις εργασίες και τον προγραμματισμό τους για το επόμενο διάστημα.
Συνεργατικά,

Παιδαγωγική ομάδα «Σκασιαρχείο»